MN 118 · 入出息念经
144如是我闻:有一次,世尊住在舍卫城的东园鹿母讲堂,和许多著名的、有名望的长老弟子们在一起——有舍利弗尊者、目犍连尊者、大迦叶尊者、大迦旃延尊者、摩诃俱絺罗尊者、大劫宾那尊者、大纯陀尊者、阿那律尊者、离婆多尊者、阿难尊者,还有其他许多著名的长老弟子们。
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde sambahulehi abhiññātehi abhiññātehi therehi sāvakehi saddhiṃ – āyasmatā ca sāriputtena āyasmatā ca mahāmoggallānena āyasmatā ca mahākassapena āyasmatā ca mahākaccāyanena āyasmatā ca mahākoṭṭhikena āyasmatā ca mahākappinena āyasmatā ca mahācundena āyasmatā ca anuruddhena āyasmatā ca revatena āyasmatā ca ānandena, aññehi ca abhiññātehi abhiññātehi therehi sāvakehi saddhiṃ.
2那时,这些长老比丘教导、指引着新比丘们。有的长老比丘教导十位比丘,有的长老比丘教导二十位比丘,有的长老比丘教导三十位比丘,有的长老比丘教导四十位比丘。而那些新比丘们,在长老比丘们的教导和指引下,证得了越来越殊胜的前所未有的境界。
Tena kho pana samayena therā bhikkhū nave bhikkhū ovadanti anusāsanti. Appekacce therā bhikkhū dasapi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū vīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū tiṃsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū cattārīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti. Te ca navā bhikkhū therehi bhikkhūhi ovadiyamānā anusāsiyamānā uḷāraṃ pubbenāparaṃ visesaṃ jānanti .
145那时,正值十五日布萨日,是自恣日的月圆之夜。世尊被比丘僧团围绕着,坐在露天地里。接着,世尊看着这极其寂静的比丘僧团,对比丘们说:“诸位比丘,我对你们的修行感到满意,我的心对你们的修行感到满意。因此,诸位比丘,你们应当激励更大的精进,为了证得那尚未证得的,为了获得那尚未获得的,为了亲证那尚未亲证的。我将就在这舍卫城,等待四个月后的'白莲月节'。”乡间的比丘们听说:“据说世尊将就在舍卫城,等待四个月后的'白莲月节'。”于是,那些乡间的比丘们为了见世尊,纷纷涌入舍卫城。那些长老比丘们,也更加努力地教导、指引新比丘们。有的长老比丘教导十位比丘,有的长老比丘教导二十位比丘,有的长老比丘教导三十位比丘,有的长老比丘教导四十位比丘。而那些新比丘,在长老比丘们的教导和指引下,证得了越来越殊胜的前所未有的境界。
Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase pavāraṇāya puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhusaṅghaparivuto abbhokāse nisinno hoti. Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā bhikkhū āmantesi – ‘‘āraddhosmi, bhikkhave, imāya paṭipadāya; āraddhacittosmi, bhikkhave, imāya paṭipadāya. Tasmātiha, bhikkhave, bhiyyosomattāya vīriyaṃ ārabhatha appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya , asacchikatassa sacchikiriyāya. Idhevāhaṃ sāvatthiyaṃ komudiṃ cātumāsiniṃ āgamessāmī’’ti. Assosuṃ kho jānapadā bhikkhū – ‘‘bhagavā kira tattheva sāvatthiyaṃ komudiṃ cātumāsiniṃ āgamessatī’’ti. Te jānapadā bhikkhū sāvatthiṃ osaranti bhagavantaṃ dassanāya. Te ca kho therā bhikkhū bhiyyosomattāya nave bhikkhū ovadanti anusāsanti. Appekacce therā bhikkhū dasapi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū vīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti , appekacce therā bhikkhū tiṃsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti, appekacce therā bhikkhū cattārīsampi bhikkhū ovadanti anusāsanti. Te ca navā bhikkhū therehi bhikkhūhi ovadiyamānā anusāsiyamānā uḷāraṃ pubbenāparaṃ visesaṃ jānanti.
146那时,正值十五日布萨日,是四个月后的'白莲月节'月圆之夜。世尊被比丘僧团围绕着,坐在露天地里。接着,世尊看着这极其寂静的比丘僧团,对比丘们说:“诸位比丘,这个大众没有喧哗;诸位比丘,这个大众远离了无意义的谈论,是清净的,是建立在核心之上的。诸位比丘,这样的比丘僧团,这样的大众,是应当被供养、应当被款待、应当被布施、应当被合掌礼敬的,是世间无上的福田。诸位比丘,在这样的比丘僧团、这样的大众中,微小的布施会成为巨大的果报,巨大的布施会成为更加巨大的果报。诸位比丘,这样的比丘僧团,这样的大众,在世间是难得一见的。诸位比丘,这样的比丘僧团,这样的大众,值得人们不辞辛劳,带着行囊,走上数由旬的路程去拜见。”
Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase komudiyā cātumāsiniyā puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā bhikkhusaṅghaparivuto abbhokāse nisinno hoti. Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā bhikkhū āmantesi – ‘‘apalāpāyaṃ, bhikkhave, parisā; nippalāpāyaṃ, bhikkhave, parisā; suddhā sāre patiṭṭhitā. Tathārūpo ayaṃ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho; tathārūpā ayaṃ, bhikkhave, parisā yathārūpā parisā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Tathārūpo ayaṃ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho; tathārūpā ayaṃ, bhikkhave, parisā yathārūpāya parisāya appaṃ dinnaṃ bahu hoti, bahu dinnaṃ bahutaraṃ. Tathārūpo ayaṃ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho; tathārūpā ayaṃ, bhikkhave, parisā yathārūpā parisā dullabhā dassanāya lokassa. Tathārūpo ayaṃ, bhikkhave, bhikkhusaṅgho; tathārūpā ayaṃ, bhikkhave, parisā yathārūpaṃ parisaṃ alaṃ yojanagaṇanāni dassanāya gantuṃ puṭosenāpi’’ .
147“诸位比丘,在这个比丘僧团中,有一些证得阿拉汉果、烦恼已尽、修行圆满、应作已作、放下了重担、达到了最终目标、彻底断除了生存的系缚、以究竟智慧获得解脱的比丘——诸位比丘,这样的比丘就存在于这个僧团中。诸位比丘,在这个比丘僧团中,有一些断除了五下分结的比丘,他们将在那里般涅槃,不再从那个世界回来——诸位比丘,这样的比丘也存在于这个僧团中。诸位比丘,在这个比丘僧团中,有一些断除了三结,并且贪、嗔、痴变得薄弱的比丘,他们成为一来者,只会再来此世间一次,然后终结苦——诸位比丘,这样的比丘也存在于这个僧团中。诸位比丘,在这个比丘僧团中,有一些断除了三结的比丘,他们成为入流者,不再堕入恶道,必定觉醒,趋向正觉——诸位比丘,这样的比丘也存在于这个僧团中。”
‘‘Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṃyojanā sammadaññāvimuttā – evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe . Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātikā tattha parinibbāyino anāvattidhammā tasmā lokā – evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe. Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmino sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karissanti – evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe . Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpannā avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyanā – evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe.
6“诸位比丘,在这个比丘僧团中,有一些比丘,他们精勤地致力于修习四念处——诸位比丘,这样的比丘也都存在于这个僧团中。诸位比丘,在这个比丘僧团中,有一些比丘,他们精勤地致力于修习四正勤……修习四神足……修习五根……修习五力……修习七觉支……修习八圣道——诸位比丘,这样的比丘也都存在于这个僧团中。诸位比丘,在这个比丘僧团中,有一些比丘,他们精勤地致力于修习慈心……修习悲心……修习喜心……修习舍心……修习不净观……修习无常想——诸位比丘,这样的比丘也都存在于这个僧团中。诸位比丘,在这个比丘僧团中,还有一些比丘,他们精勤地致力于修习入出息念。诸位比丘,修习入出息念,多去实践,会带来大果报、大利益。诸位比丘,修习入出息念,多去实践,能圆满四念处。四念处修习多去实践,能圆满七觉支。七觉支修习多去实践,能圆满明与解脱。”
‘‘Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvanānuyogamanuyuttā viharanti – evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe. Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe catunnaṃ sammappadhānānaṃ bhāvanānuyogamanuyuttā viharanti…pe… catunnaṃ iddhipādānaṃ… pañcannaṃ indriyānaṃ… pañcannaṃ balānaṃ… sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ… ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyogamanuyuttā viharanti – evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe. Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe mettābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti… karuṇābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti… muditābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti… upekkhābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti… asubhabhāvanānuyogamanuyuttā viharanti… aniccasaññābhāvanānuyogamanuyuttā viharanti – evarūpāpi, bhikkhave, santi bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe. Santi, bhikkhave, bhikkhū imasmiṃ bhikkhusaṅghe ānāpānassatibhāvanānuyogamanuyuttā viharanti. Ānāpānassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā. Ānāpānassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā cattāro satipaṭṭhāne paripūreti. Cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti. Satta bojjhaṅgā bhāvitā bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrenti.
148“比丘们,应该怎样修习、怎样多做入出息念,才能有大果报、大利益呢?比丘们,在此法中,比丘前往山林、树下或空闲处,盘腿而坐,端正身体,让正念安住在面前。他只是保持正念而入息,只是保持正念而出息。
‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, ānāpānassati kathaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā? Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So satova assasati satova passasati.
8“当他入息长时,他清楚地知道:‘我入息长’;当他出息长时,他清楚地知道:‘我出息长’。当他入息短时,他清楚地知道:‘我入息短’;当他出息短时,他清楚地知道:‘我出息短’。他如此训练:‘我将觉知整个身而入息’,他如此训练:‘我将觉知整个身而出息’。他如此训练:‘我将平静身行而入息’,他如此训练:‘我将平静身行而出息’。
‘‘Dīghaṃ vā assasanto ‘dīghaṃ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṃ vā passasanto ‘dīghaṃ passasāmī’ti pajānāti; rassaṃ vā assasanto ‘rassaṃ assasāmī’ti pajānāti, rassaṃ vā passasanto ‘rassaṃ passasāmī’ti pajānāti; ‘sabbakāyapaṭisaṃvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sabbakāyapaṭisaṃvedī passasissāmī’ti sikkhati; ‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmī’ti sikkhati.
9“他如此训练:‘我将体验喜而入息’,他如此训练:‘我将体验喜而出息’。他如此训练:‘我将体验乐而入息’,他如此训练:‘我将体验乐而出息’。他如此训练:‘我将体验心行而入息’,他如此训练:‘我将体验心行而出息’。他如此训练:‘我将平静心行而入息’,他如此训练:‘我将平静心行而出息’。
‘‘‘Pītipaṭisaṃvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘pītipaṭisaṃvedī passasissāmī’ti sikkhati; ‘sukhapaṭisaṃvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sukhapaṭisaṃvedī passasissāmī’ti sikkhati; ‘cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī passasissāmī’ti sikkhati; ‘passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ passasissāmī’ti sikkhati.
10“他如此训练:‘我将体验心而入息’,他如此训练:‘我将体验心而出息’。他如此训练:‘我将令心欢喜而入息’,他如此训练:‘我将令心欢喜而出息’。他如此训练:‘我将令心得定而入息’,他如此训练:‘我将令心得定而出息’。他如此训练:‘我将令心解脱而入息’,他如此训练:‘我将令心解脱而出息’。
‘‘‘Cittapaṭisaṃvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘cittapaṭisaṃvedī passasissāmī’ti sikkhati; ‘abhippamodayaṃ cittaṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘abhippamodayaṃ cittaṃ passasissāmī’ti sikkhati ; ‘samādahaṃ cittaṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘samādahaṃ cittaṃ passasissāmī’ti sikkhati; ‘vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘vimocayaṃ cittaṃ passasissāmī’ti sikkhati.
11“他如此训练:‘我将随观无常而入息’,他如此训练:‘我将随观无常而出息’。他如此训练:‘我将随观离贪而入息’,他如此训练:‘我将随观离贪而出息’。他如此训练:‘我将随观灭而入息’,他如此训练:‘我将随观灭而出息’。他如此训练:‘我将随观舍遣而入息’,他如此训练:‘我将随观舍遣而出息’。比丘们,入出息念就是这样修习、这样多做,便会有大果报、大利益。
‘‘‘Aniccānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘aniccānupassī passasissāmī’ti sikkhati; ‘virāgānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘virāgānupassī passasissāmī’ti sikkhati; ‘nirodhānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘nirodhānupassī passasissāmī’ti sikkhati; ‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati. Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, ānāpānassati evaṃ bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṃsā.
149“比丘们,应该怎样修习、怎样多做入出息念,才能圆满四念处呢?比丘们,无论什么时候,当比丘入息长时,他清楚地知道:‘我入息长’;出息长时,他清楚地知道:‘我出息长’;入息短时,他清楚地知道:‘我入息短’;出息短时,他清楚地知道:‘我出息短’;他如此训练:‘我将觉知整个身而入息’,他如此训练:‘我将觉知整个身而出息’;他如此训练:‘我将平静身行而入息’,他如此训练:‘我将平静身行而出息’——比丘们,在那个时刻,比丘就是在身上随观身而住,他精勤、正知、具念,断除了对世间的贪恋与忧恼。比丘们,我说入出息是诸身中的一种身。因此,比丘们,在那个时刻,比丘就是在身上随观身而住,他精勤、正知、具念,断除了对世间的贪恋与忧恼。
‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, ānāpānassati kathaṃ bahulīkatā cattāro satipaṭṭhāne paripūreti? Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu dīghaṃ vā assasanto ‘dīghaṃ assasāmī’ti pajānāti, dīghaṃ vā passasanto ‘dīghaṃ passasāmī’ti pajānāti; rassaṃ vā assasanto ‘rassaṃ assasāmī’ti pajānāti, rassaṃ vā passasanto ‘rassaṃ passasāmī’ti pajānāti; ‘sabbakāyapaṭisaṃvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sabbakāyapaṭisaṃvedī passasissāmī’ti sikkhati; ‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmī’ti sikkhati; kāye kāyānupassī, bhikkhave, tasmiṃ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Kāyesu kāyaññatarāhaṃ, bhikkhave, evaṃ vadāmi yadidaṃ – assāsapassāsā. Tasmātiha, bhikkhave, kāye kāyānupassī tasmiṃ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
13比丘们,当比丘如此修习:‘我觉知着喜入息’、‘我觉知着喜出息’;‘我觉知着乐入息’、‘我觉知着乐出息’;‘我觉知着心行入息’、‘我觉知着心行出息’;‘我平静着心行入息’、‘我平静着心行出息’——在那个时候,比丘们,这位比丘即于诸受随观受而安住,精勤、正知、具念,调伏了世间里的贪欲与忧恼。比丘们,关于‘诸受中的某一受’,我就是这样说的,它即是指:对入出息进行如理作意。所以,比丘们,在那个时候,这位比丘就是于诸受随观受而安住,精勤、正知、具念,调伏了世间里的贪欲与忧恼。
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu ‘pītipaṭisaṃvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘pītipaṭisaṃvedī passasissāmī’ti sikkhati; ‘sukhapaṭisaṃvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘sukhapaṭisaṃvedī passasissāmī’ti sikkhati; ‘cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī passasissāmī’ti sikkhati; ‘passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ passasissāmī’ti sikkhati; vedanāsu vedanānupassī, bhikkhave, tasmiṃ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu vedanāññatarāhaṃ, bhikkhave, evaṃ vadāmi yadidaṃ – assāsapassāsānaṃ sādhukaṃ manasikāraṃ. Tasmātiha, bhikkhave, vedanāsu vedanānupassī tasmiṃ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
14比丘们,当比丘如此修习:‘我觉知着心入息’、‘我觉知着心出息’;‘我令心欢喜而入息’、‘我令心欢喜而出息’;‘我令心得定而入息’、‘我令心得定而出息’;‘我令心解脱而入息’、‘我令心解脱而出息’——在那个时候,比丘们,这位比丘即于心随观心而安住,精勤、正知、具念,调伏了世间里的贪欲与忧恼。比丘们,我不说一个失念、不正知的人能有入出息念。所以,比丘们,在那个时候,这位比丘就是于心随观心而安住,精勤、正知、具念,调伏了世间里的贪欲与忧恼。
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu ‘cittapaṭisaṃvedī assasissāmī’ti sikkhati, ‘cittapaṭisaṃvedī passasissāmī’ti sikkhati; ‘abhippamodayaṃ cittaṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘abhippamodayaṃ cittaṃ passasissāmī’ti sikkhati; ‘samādahaṃ cittaṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘samādahaṃ cittaṃ passasissāmī’ti sikkhati; ‘vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī’ti sikkhati, ‘vimocayaṃ cittaṃ passasissāmī’ti sikkhati; citte cittānupassī, bhikkhave, tasmiṃ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Nāhaṃ, bhikkhave, muṭṭhassatissa asampajānassa ānāpānassatiṃ vadāmi. Tasmātiha, bhikkhave, citte cittānupassī tasmiṃ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
15比丘们,当比丘如此修习:‘我随观无常入息’、‘我随观无常出息’;‘我随观离贪入息’、‘我随观离贪出息’;‘我随观灭尽入息’、‘我随观灭尽出息’;‘我随观舍遣入息’、‘我随观舍遣出息’——在那个时候,比丘们,这位比丘即于诸法随观法而安住,精勤、正知、具念,调伏了世间里的贪欲与忧恼。他以智慧看见了那贪欲与忧恼的舍弃之后,便成为了如理地、彻底地旁观者。所以,比丘们,在那个时候,这位比丘就是于诸法随观法而安住,精勤、正知、具念,调伏了世间里的贪欲与忧恼。
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu ‘aniccānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘aniccānupassī passasissāmī’ti sikkhati; ‘virāgānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘virāgānupassī passasissāmī’ti sikkhati; ‘nirodhānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘nirodhānupassī passasissāmī’ti sikkhati; ‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’ti sikkhati, ‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’ti sikkhati; dhammesu dhammānupassī, bhikkhave, tasmiṃ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. So yaṃ taṃ abhijjhādomanassānaṃ pahānaṃ taṃ paññāya disvā sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti. Tasmātiha, bhikkhave, dhammesu dhammānupassī tasmiṃ samaye bhikkhu viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
16比丘们,如此修习、如此多修的入出息念,就能圆满四念处。
‘‘Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, ānāpānassati evaṃ bahulīkatā cattāro satipaṭṭhāne paripūreti.
150那么,比丘们,如何修习、如何多修四念处,就能圆满七觉支呢?比丘们,在比丘于身随观身而安住,精勤、正知、具念,调伏了世间里的贪欲与忧恼的时候,那时,他所建立的念是不忘失的。比丘们,在比丘的念已经建立、不忘失的时候,那时,比丘就已经发起了念觉支。在那个时候,比丘修习念觉支;在那个时候,比丘的念觉支修习便达到圆满。
‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā kathaṃ bahulīkatā satta bojjhaṅge paripūrenti? Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ, upaṭṭhitāssa tasmiṃ samaye sati hoti asammuṭṭhā . Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno upaṭṭhitā sati hoti asammuṭṭhā, satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti. Satisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
18当比丘像那样保持着正念而住时,他会以慧去探究、审察、进入对那个法的仔细审视。比丘们,在比丘像那样保持着正念而住,以慧去探究、审察、进入对那个法的仔细审视的那个时候,择法觉支便在比丘心中发起了;在那个时刻,比丘修习择法觉支;在那个时刻,比丘的择法觉支达到了修习的圆满。
‘‘So tathāsato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicayati parivīmaṃsaṃ āpajjati. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicayati parivīmaṃsaṃ āpajjati, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, dhammavicayasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
19比丘们,当他以智慧这样择法、审查法、探究法的时候,精进就被激发起来,不会萎靡。当那个时候,比丘的精进被激发起来、不会萎靡,比丘那时就生起了精进觉支,他就在修习精进觉支,这时比丘的精进觉支修习圆满。
‘‘Tassa taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicayato parivīmaṃsaṃ āpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicayato parivīmaṃsaṃ āpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, vīriyasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
20比丘们,当精进被激发起来,便会生起不带物欲的喜悦。当那个时候,精进已被激发的比丘生起不带物欲的喜悦,比丘那时就生起了喜觉支,他就在修习喜觉支,这时比丘的喜觉支修习圆满。
‘‘Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā, pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, pītisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
21比丘们,当心喜悦时,身体会变得宁静,心也会变得宁静。当那个时候,心喜悦的比丘身体变得宁静、心也变得宁静,比丘那时就生起了轻安觉支,他就在修习轻安觉支,这时比丘的轻安觉支修习圆满。
‘‘Pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, passaddhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
22比丘们,当身体宁静、感到快乐时,心就会得定。当那个时候,身体宁静、快乐的比丘心得定,比丘那时就生起了定觉支,他就在修习定觉支,这时比丘的定觉支修习圆满。
‘‘Passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati, samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, samādhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
23比丘们,他成为一个对那样得定的心善于保持平等观察的人。当那个时候,比丘对那样得定的心善于保持平等观察,比丘那时就生起了舍觉支,他就在修习舍觉支,这时比丘的舍觉支修习圆满。
‘‘So tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
151比丘们,当比丘于受……乃至……于心……于诸法随观法而住,精勤、正知、有念,调伏世间贪忧时,那个时候他的念已现前、不忘失。当那个时候,比丘的念已现前、不忘失,比丘那时就生起了念觉支,他就在修习念觉支,这时比丘的念觉支修习圆满。
‘‘Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu vedanāsu…pe… citte… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ, upaṭṭhitāssa tasmiṃ samaye sati hoti asammuṭṭhā. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno upaṭṭhitā sati hoti asammuṭṭhā, satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, satisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, satisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
25当他如此具念而住时,他便以智慧对那法进行审察、细察、彻底的探究。比丘们,在比丘如此具念而住,以智慧对那法进行审察、细察、彻底的探究的时候,那时,比丘就已经发起了择法觉支。在那个时候,比丘修习择法觉支;在那个时候,比丘的择法觉支修习便达到圆满。
‘‘So tathāsato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicayati parivīmaṃsaṃ āpajjati. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsato viharanto taṃ dhammaṃ paññāya pavicinati pavicayati parivīmaṃsaṃ āpajjati, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, dhammavicayasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, dhammavicayasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
26当他以慧去探究、审察、进入对那个法的仔细审视时,他策起了不懈怠的精进。比丘们,在比丘以慧去探究、审察、进入对那个法的仔细审视,并策起了不懈怠的精进的那个时候,精进觉支便在比丘心中发起了;在那个时刻,比丘修习精进觉支;在那个时刻,比丘的精进觉支达到了修习的圆满。
‘‘Tassa taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicayato parivīmaṃsaṃ āpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno taṃ dhammaṃ paññāya pavicinato pavicayato parivīmaṃsaṃ āpajjato āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, vīriyasambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, vīriyasambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
27对于精进策起的人,就会生起非物质的喜。比丘们,在精进策起的比丘生起非物质的喜的那个时候,喜觉支便在比丘心中发起了;在那个时刻,比丘修习喜觉支;在那个时刻,比丘的喜觉支达到了修习的圆满。
‘‘Āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno āraddhavīriyassa uppajjati pīti nirāmisā, pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, pītisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, pītisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
28心意喜悦的人,身体得以轻安,心也得以轻安。比丘们,在心怀喜悦的比丘,身体得以轻安、心也得以轻安的那个时候,轻安觉支便在比丘心中发起了;在那个时刻,比丘修习轻安觉支;在那个时刻,比丘的轻安觉支达到了修习的圆满。
‘‘Pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno pītimanassa kāyopi passambhati, cittampi passambhati, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, passaddhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, passaddhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
29身体轻安而快乐的人,他的心会进入定境。比丘们,在身体轻安、心怀快乐的比丘,心进入定境的那个时候,定觉支便在比丘心中发起了;在那个时刻,比丘修习定觉支;在那个时刻,比丘的定觉支达到了修习的圆满。
‘‘Passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhuno passaddhakāyassa sukhino cittaṃ samādhiyati, samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, samādhisambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, samādhisambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati.
30他会对像那样进入定境的心,善加作意地保持中舍观照。比丘们,在比丘对那进入定境的心善加作意地保持中舍观照的那个时候,舍觉支便在比丘心中发起了;在那个时刻,比丘修习舍觉支;在那个时刻,比丘的舍觉支达到了修习的圆满。比丘们,像这样修习、像这样多作的四念处,能圆满七觉支。
‘‘So tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti. Yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhitā hoti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno āraddho hoti, upekkhāsambojjhaṅgaṃ tasmiṃ samaye bhikkhu bhāveti, upekkhāsambojjhaṅgo tasmiṃ samaye bhikkhuno bhāvanāpāripūriṃ gacchati. Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā evaṃ bahulīkatā satta sambojjhaṅge paripūrenti.
152比丘们,那么,怎样修习、怎样多修七觉支,能圆满明与解脱呢?比丘们,在此,比丘修习念觉支,依远离、依离贪、依灭、向舍遣而修;他修习择法觉支……修习精进觉支……修习喜觉支……修习轻安觉支……修习定觉支……修习舍觉支,依远离、依离贪、依灭、向舍遣而修。比丘们,就是这样修习、这样多修七觉支,能圆满明与解脱。
‘‘Kathaṃ bhāvitā ca, bhikkhave, satta bojjhaṅgā kathaṃ bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrenti ? Idha, bhikkhave, bhikkhu satisambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāveti…pe… vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāveti… pītisambojjhaṅgaṃ bhāveti… passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… samādhisambojjhaṅgaṃ bhāveti… upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ bhāvitā kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā evaṃ bahulīkatā vijjāvimuttiṃ paripūrentī’’ti.
32世尊说了这番话。那些比丘们内心满意,欢喜于世尊的言教。
Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.
33入出息念经完 第八
Ānāpānassatisuttaṃ niṭṭhitaṃ aṭṭhamaṃ.