MN 100 · 桑嘎拉瓦经

Tipitaka 7.0 静态阅读页 · 38 段 · 打开交互阅读器

473如是我闻：有一次，世尊与大比丘僧团一起，在果沙喇国游化。那时，有一位名叫达南佳尼的婆罗门女，住在禅佳利咖巴村，她对佛、法、僧有着深切的净信。那时，达南佳尼婆罗门女打了个趔趄，接着便三次发出这样的感兴语：'礼敬那位世尊、阿拉汉、正自觉者！礼敬那位世尊、阿拉汉、正自觉者！礼敬那位世尊、阿拉汉、正自觉者！'

Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Tena kho pana samayena dhanañjānī nāma brāhmaṇī cañcalikappe paṭivasati abhippasannā buddhe ca dhamme ca saṅghe ca. Atha kho dhanañjānī brāhmaṇī upakkhalitvā tikkhattuṃ udānaṃ udānesi – ‘‘namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa. Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa. Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassā’’ti .

2那时，有一位名叫桑嘎拉瓦的年轻婆罗门学童，也住在禅佳利咖巴村。他精通三部吠陀，连同它们的词汇汇编、仪轨规则、音韵分解，以及作为第五项的史诗传说，是一位精通语句、擅长文法，在世间学说和大人相方面也无所欠缺的人。桑嘎拉瓦学童听到了达南佳尼婆罗门女正在说这样的话。听后，他对达南佳尼婆罗门女这样说：'这位达南佳尼婆罗门女真是低贱啊，真是堕落啊！明明有精通三吠陀的婆罗门在，她却去称赞那个剃了头的沙门。' 达南佳尼婆罗门女回答：'亲爱的贤面的孩子，你并不了解那位世尊的戒行与智慧。亲爱的贤面的孩子，如果你知道那位世尊的戒行与智慧，亲爱的贤面的孩子，你就不会认为那位世尊应该被辱骂、应该被诽谤了。' '那么，尊敬的女士，如果那位沙门乔达摩来到禅佳利咖巴村时，请您告诉我。' '好的，贤面的孩子。'达南佳尼婆罗门女这样应允了桑嘎拉瓦学童。

Tena kho pana samayena saṅgāravo nāma māṇavo cañcalikappe paṭivasati tiṇṇaṃ vedānaṃ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṃ sākkharappabhedānaṃ itihāsapañcamānaṃ , padako, veyyākaraṇo, lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo. Assosi kho saṅgāravo māṇavo dhanañjāniyā brāhmaṇiyā evaṃ vācaṃ bhāsamānāya. Sutvā dhanañjāniṃ brāhmaṇiṃ etadavoca – ‘‘avabhūtāva ayaṃ dhanañjānī brāhmaṇī, parabhūtāva ayaṃ dhanañjānī brāhmaṇī, vijjamānānaṃ (tevijjānaṃ) brāhmaṇānaṃ, atha ca pana tassa muṇḍakassa samaṇakassa vaṇṇaṃ bhāsissatī’’ti . ‘‘Na hi pana tvaṃ, tāta bhadramukha, tassa bhagavato sīlapaññāṇaṃ jānāsi. Sace tvaṃ, tāta bhadramukha, tassa bhagavato sīlapaññāṇaṃ jāneyyāsi, na tvaṃ, tāta bhadramukha, taṃ bhagavantaṃ akkositabbaṃ paribhāsitabbaṃ maññeyyāsī’’ti. ‘‘Tena hi, bhoti, yadā samaṇo gotamo cañcalikappaṃ anuppatto hoti atha me āroceyyāsī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhadramukhā’’ti kho dhanañjānī brāhmaṇī saṅgāravassa māṇavassa paccassosi.

3之后，世尊在果沙喇国次第游化，来到了禅佳利咖巴村。就在那里，世尊住在禅佳利咖巴村多德亚婆罗门们的芒果园中。达南佳尼婆罗门女听说：'听说世尊已经到了禅佳利咖巴村，正住在禅佳利咖巴村多德亚婆罗门们的芒果园里。' 于是，达南佳尼婆罗门女就去见桑嘎拉瓦学童；到了之后，对桑嘎拉瓦学童这样说：'亲爱的贤面的孩子，那位世尊已经到了禅佳利咖巴村，正住在禅佳利咖巴村多德亚婆罗门们的芒果园里。亲爱的贤面的孩子，现在请您考虑认为是时候的时候了。'

Atha kho bhagavā kosalesu anupubbena cārikaṃ caramāno yena cañcalikappaṃ tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā cañcalikappe viharati todeyyānaṃ brāhmaṇānaṃ ambavane. Assosi kho dhanañjānī brāhmaṇī – ‘‘bhagavā kira cañcalikappaṃ anuppatto, cañcalikappe viharati todeyyānaṃ brāhmaṇānaṃ ambavane’’ti. Atha kho dhanañjānī brāhmaṇī yena saṅgāravo māṇavo tenupasaṅkami ; upasaṅkamitvā saṅgāravaṃ māṇavaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, tāta bhadramukha, so bhagavā cañcalikappaṃ anuppatto, cañcalikappe viharati todeyyānaṃ brāhmaṇānaṃ ambavane. Yassadāni, tāta bhadramukha, kālaṃ maññasī’’ti.

474'好的，女士。'桑嘎拉瓦学童答应达南佳尼婆罗门女之后，就去见世尊；到了之后，与世尊互相问候。说了些令人欢喜、值得回忆的客套话后，他在一旁坐下。在一旁坐下的桑嘎拉瓦学童，对世尊这样说：'乔达摩先生，有一些沙门和婆罗门，他们宣称自己已经亲证了现法智的终极彼岸，达到了梵行的根本。乔达摩先生，在这些宣称已经亲证了现法智的终极彼岸，达到了梵行根本的沙门和婆罗门之中，乔达摩先生您是属于哪一种呢？' 世尊回答：'巴拉德瓦加，对于这些宣称已经亲证了现法智的终极彼岸，达到了梵行根本的人，我是说有差别的。巴拉德瓦加，有一些沙门和婆罗门是传承者。他们凭借着传承，宣称自己已经亲证了现法智的终极彼岸，达到了梵行的根本；就像那些精通三吠陀的婆罗门一样。然而，巴拉德瓦加，还有些沙门和婆罗门，仅仅凭借着纯粹的信仰，宣称自己已经亲证了现法智的终极彼岸，达到了梵行的根本；就像是那些逻辑推论者和思辨者一样。巴拉德瓦加，另有一些沙门和婆罗门，是在以前从未听闻过的诸法上，靠着自己亲自证知了法，从而宣称自己已经亲证了现法智的终极彼岸，达到了梵行的根本。巴拉德瓦加，在这些于以前未曾听闻的诸法上，靠自己亲自证知了法，从而宣称已经亲证了现法智的终极彼岸，达到了梵行根本的沙门和婆罗门之中，我就是其中之一。巴拉德瓦加，关于这一点，你们可以通过下面的方式来理解，为什么在那些于以前未曾听闻的诸法上，靠自己亲自证知了法，从而宣称已经亲证了现法智的终极彼岸，达到了梵行根本的沙门和婆罗门之中，我就是其中之一。

‘‘Evaṃ, bho’’ti kho saṅgāravo māṇavo dhanañjāniyā brāhmaṇiyā paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho saṅgāravo māṇavo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘santi kho, bho gotama, eke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattā, ādibrahmacariyaṃ paṭijānanti. Tatra, bho gotama, ye te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattā, ādibrahmacariyaṃ paṭijānanti, tesaṃ bhavaṃ gotamo katamo’’ti? ‘‘Diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattānaṃ, ādibrahmacariyaṃ paṭijānantānampi kho ahaṃ, bhāradvāja, vemattaṃ vadāmi. Santi, bhāradvāja, eke samaṇabrāhmaṇā anussavikā. Te anussavena diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattā, ādibrahmacariyaṃ paṭijānanti; seyyathāpi brāhmaṇā tevijjā. Santi pana, bhāradvāja, eke samaṇabrāhmaṇā kevalaṃ saddhāmattakena diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattā, ādibrahmacariyaṃ paṭijānanti; seyyathāpi takkī vīmaṃsī. Santi, bhāradvāja, eke samaṇabrāhmaṇā pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃyeva dhammaṃ abhiññāya diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattā, ādibrahmacariyaṃ paṭijānanti. Tatra, bhāradvāja, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃyeva dhammaṃ abhiññāya diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattā, ādibrahmacariyaṃ paṭijānanti, tesāhamasmi. Tadamināpetaṃ, bhāradvāja, pariyāyena veditabbaṃ, yathā ye te samaṇabrāhmaṇā pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃyeva dhammaṃ abhiññāya diṭṭhadhammābhiññāvosānapāramippattā, ādibrahmacariyaṃ paṭijānanti, tesāhamasmi.

475巴拉德瓦加，就在我证悟之前，还是一位未证悟的菩萨时，我心里生起了这样的想法：'在家生活是狭窄拥挤的，是条充满尘垢的道路；出家则像空旷的露天。一直住在家中，想要去修习那绝对圆满、绝对清净、如同磨光的贝壳般的梵行，是不容易的。不如我剃除须发，穿上袈裟，离家去过无家的出家生活吧。' 于是，巴拉德瓦加，在后来的某个时候，我还年轻，头发乌黑，正值青春年少的好时光，在人生的第一个阶段，尽管我的父母并不愿意，泪流满面地哭泣着，我还是剃除了须发，穿上袈裟，离家过上了无家的出家生活。这样出家之后，为了寻求善法，探求那无上寂静的境界，我便去拜访了阿喇喇·咖喇马。到了之后，我对阿喇喇·咖喇马这样说：'咖喇马贤友，我想在这个法、律中修习梵行。' 巴拉德瓦加，听了这话，阿喇喇·咖喇马对我这样说：'尊者请住下吧。这个法就是这样，一个有智慧的人，不久就能靠着自己的亲证，实现并安住在自己老师的教导中。' 巴拉德瓦加，不久之后，我很快就完全掌握了那个教法。巴拉德瓦加，我就仅仅是凭着嘴唇动动、翻来覆去地谈论，就宣称'我讲的是智者的主张，我知道长老们的说法，我看见了'，无论是别人还是我，都这么认为。巴拉德瓦加，那时我心里想：'阿喇喇·咖喇马他并不是仅仅凭着纯粹的信仰，就声明说：我是靠着自己亲证、实现并安住在这个法上的；阿喇喇·咖喇马那真的是在知道着、看见着这个法而住的呀。'

‘‘Idha me, bhāradvāja, pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā. Nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti. So kho ahaṃ, bhāradvāja, aparena samayena daharova samāno susukāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā akāmakānaṃ mātāpitūnaṃ assumukhānaṃ rudantānaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajiṃ. So evaṃ pabbajito samāno kiṃkusalagavesī anuttaraṃ santivarapadaṃ pariyesamāno yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā āḷāraṃ kālāmaṃ etadavocaṃ – ‘icchāmahaṃ, āvuso kālāma, imasmiṃ dhammavinaye brahmacariyaṃ caritu’nti. Evaṃ vutte, bhāradvāja, āḷāro kālāmo maṃ etadavoca – ‘viharatāyasmā. Tādiso ayaṃ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṃ ācariyakaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti. So kho ahaṃ, bhāradvāja, nacirasseva khippameva taṃ dhammaṃ pariyāpuṇiṃ. So kho ahaṃ, bhāradvāja, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ‘ñāṇavādañca vadāmi, theravādañca jānāmi, passāmī’ti ca paṭijānāmi, ahañceva aññe ca. Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, etadahosi – ‘na kho āḷāro kālāmo imaṃ dhammaṃ kevalaṃ saddhāmattakena sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti; addhā āḷāro kālāmo imaṃ dhammaṃ jānaṃ passaṃ viharatī’ti.

6于是，巴拉德瓦加，我就去见阿喇喇·咖喇马；到了之后，我对阿喇喇·咖喇马这样说：'咖喇马贤友，您声明您是靠着自己亲证、实现并安住在这个法上的，您达到的究竟是什么程度呢？' 巴拉德瓦加，听了这话，阿喇喇·咖喇马就说明了'无所有处'的境界。巴拉德瓦加，那时我心里想：'不只阿喇喇·咖喇马有信仰，我也有信仰；不只阿喇喇·咖喇马有精进...（思维）...有念...有定...有慧，我也有慧。那么，我为什么不为了去亲证那个阿喇喇·咖喇马声明他靠着自己亲证、实现并安住的法，而努力呢？' 于是，巴拉德瓦加，不久之后，我很快就靠着自己亲证、实现并安住在了那个法上。接着，巴拉德瓦加，我就去见阿喇喇·咖喇马；到了之后，我对阿喇喇·咖喇马这样说：'咖喇马贤友，您声明您是靠着自己亲证、实现并安住在这个法上的，就是到了这个程度吗？' '贤友，我声明我是靠着自己亲证、实现并安住在这个法上的，就是到了这个程度。' '贤友，我也是靠着自己亲证、实现并安住在这个法上，到了这个程度的。' '贤友，我们有收获了！贤友，我们真是太有收获了！能见到像您这样的同梵行者。就是这样，我所亲证、实现并声明安住的法，正是您亲证、实现并安住的法；您所亲证、实现并安住的法，正是我所亲证、实现并声明安住的法。所以说，我所知道的法，就是您所知道的法；您所知道的法，就是我所知道的法。所以说，我是什么样，您就是什么样；您是什么样，我就是什么样。来吧，贤友，从此以后，我们俩一起带领这个团体吧。' 就这样，巴拉德瓦加，我的老师阿喇喇·咖喇马，把我这个弟子，放到了与他完全平等的地位，还用极为隆重的礼遇来对待我。巴拉德瓦加，那时我心里想：'这个法并不导向厌离，不导向离贪，不导向灭尽，不导向寂静，不导向证智，不导向觉悟，不导向涅槃，它最多只是导向往生到无所有处天而已。' 于是，巴拉德瓦加，我对那个法没有产生向往，对那个法产生了厌离，就离开了。

‘‘Atha khvāhaṃ, bhāradvāja, yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā āḷāraṃ kālāmaṃ etadavocaṃ – ‘kittāvatā no, āvuso kālāma, imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti? Evaṃ vutte, bhāradvāja, āḷāro kālāmo ākiñcaññāyatanaṃ pavedesi. Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, etadahosi – ‘na kho āḷārasseva kālāmassa atthi saddhā, mayhaṃpatthi saddhā; na kho āḷārasseva kālāmassa atthi vīriyaṃ…pe… sati… samādhi… paññā, mayhaṃpatthi paññā. Yaṃnūnāhaṃ yaṃ dhammaṃ āḷāro kālāmo sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedeti tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyya’nti. So kho ahaṃ, bhāradvāja, nacirasseva khippameva taṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṃ. Atha khvāhaṃ, bhāradvāja, yena āḷāro kālāmo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā āḷāraṃ kālāmaṃ etadavocaṃ – ‘ettāvatā no, āvuso kālāma, imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti? ‘Ettāvatā kho ahaṃ, āvuso, imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemī’ti. ‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti. ‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṃ no, āvuso, ye mayaṃ āyasmantaṃ tādisaṃ sabrahmacāriṃ passāma. Iti yāhaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi taṃ tvaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi; yaṃ tvaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi tamahaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedemi. Iti yāhaṃ dhammaṃ jānāmi taṃ tvaṃ dhammaṃ jānāsi, yaṃ tvaṃ dhammaṃ jānāsi tamahaṃ dhammaṃ jānāmi . Iti yādiso ahaṃ tādiso tuvaṃ, yādiso tuvaṃ tādiso ahaṃ. Ehi dāni, āvuso, ubhova santā imaṃ gaṇaṃ pariharāmā’ti. Iti kho, bhāradvāja, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno attano antevāsiṃ maṃ samānaṃ attanā samasamaṃ ṭhapesi, uḷārāya ca maṃ pūjāya pūjesi. Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, etadahosi – ‘nāyaṃ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati, yāvadeva ākiñcaññāyatanūpapattiyā’ti. So kho ahaṃ, bhāradvāja, taṃ dhammaṃ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṃ.

476巴拉德瓦迦，那时，我这个一直在寻找什么是善、寻求那无上寂静殊胜境界的人，就去拜访了伍达咖·喇嘛子。到了之后，我对伍达咖·喇嘛子说：‘朋友，我想在这个法和律中修习梵行。’巴拉德瓦迦，我这么说了之后，伍达咖·喇嘛子对我说：‘尊者，您就住下来吧。这个法是如此殊胜，一个有智慧的人不用很久，就能靠自己亲证、实现并安住在他自己老师的教法里。’巴拉德瓦迦，我没花多少时间，很快就掌握了那个法。然后，巴拉德瓦迦，仅凭着那种鹦鹉学舌般的重复和夸夸其谈，我就宣称自己知晓了智者的言说，明白了长老的言教，并且声称‘我知道，我看见了’，其他人也这样。接着，巴拉德瓦迦，我心里生起了这样的念头：‘喇嘛绝不是仅仅靠着盲目的信仰就宣称自己亲证、实现并安住在这个法中的，他必定是确实知道、确实看见这个法而安住的。’于是，巴拉德瓦迦，我就去拜访伍达咖·喇嘛子，到了之后，我对伍达咖·喇嘛子说：‘朋友，喇嘛到底是证得了什么境界，才宣称自己亲证、实现并安住在这个法中的？’巴拉德瓦迦，我这么问了之后，伍达咖·喇嘛子告诉了我非想非非想处的境界。那时，我心里就生起了这样的念头：‘并不只是喇嘛有信仰，我也有信仰；并不只是喇嘛有精进力……正念……定……慧，我也有智慧。那么，我为何不为了亲证喇嘛所宣称自己已经亲证、实现并安住的那个法而去努力呢？’巴拉德瓦迦，我没花多少时间，很快就靠自己亲证、实现并安住在了那个法中。

‘‘So kho ahaṃ, bhāradvāja, kiṃkusalagavesī anuttaraṃ santivarapadaṃ pariyesamāno yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā udakaṃ rāmaputtaṃ etadavocaṃ – ‘icchāmahaṃ, āvuso , imasmiṃ dhammavinaye brahmacariyaṃ caritu’nti. Evaṃ vutte, bhāradvāja, udako rāmaputto maṃ etadavoca – ‘viharatāyasmā. Tādiso ayaṃ dhammo yattha viññū puriso nacirasseva sakaṃ ācariyakaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyā’ti. So kho ahaṃ, bhāradvāja, nacirasseva khippameva taṃ dhammaṃ pariyāpuṇiṃ. So kho ahaṃ, bhāradvāja, tāvatakeneva oṭṭhapahatamattena lapitalāpanamattena ‘ñāṇavādañca vadāmi, theravādañca jānāmi, passāmī’ti ca paṭijānāmi, ahañceva aññe ca . Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, etadahosi – ‘na kho rāmo imaṃ dhammaṃ kevalaṃ saddhāmattakena sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesi; addhā rāmo imaṃ dhammaṃ jānaṃ passaṃ vihāsī’ti. Atha khvāhaṃ, bhāradvāja, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā udakaṃ rāmaputtaṃ etadavocaṃ – ‘kittāvatā no, āvuso, rāmo imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesī’ti? Evaṃ vutte, bhāradvāja, udako rāmaputto nevasaññānāsaññāyatanaṃ pavedesi. Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, etadahosi – ‘na kho rāmasseva ahosi saddhā, mayhaṃpatthi saddhā; na kho rāmasseva ahosi vīriyaṃ…pe… sati… samādhi… paññā, mayhaṃpatthi paññā. Yaṃnūnāhaṃ yaṃ dhammaṃ rāmo sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmīti pavedesi tassa dhammassa sacchikiriyāya padaheyya’nti. So kho ahaṃ, bhāradvāja, nacirasseva khippameva taṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsiṃ.

8接着，巴拉德瓦迦，我就去拜访伍达咖·喇嘛子。到了之后，我对伍达咖·喇嘛子说：‘朋友，喇嘛就是证悟到这个地步，然后宣称自己已经亲证、实现并安住在这法中的吗？’他回答说：‘是的，朋友，喇嘛就是证悟到这个地步，然后宣称自己已经亲证、实现并安住在这法中的。’我就对他说：‘朋友，我也已经亲证、实现并安住在这个地步的这法中了。’他听了就说：‘朋友，这真是我们的幸运，真是我们的大收获，能见到像您这样的同梵行者！所以，喇嘛所亲证、实现并宣称的法，就是您亲证、实现并安住的法；而您所亲证、实现并安住的法，也正是喇嘛所亲证、实现并宣称的法。如此，喇嘛所彻底了知的法，就是您所知道的法；您所知道的法，也就是喇嘛所彻底了知的法。这样一来，喇嘛是什么样，您就是什么样；您是什么样，喇嘛就是什么样。来吧，朋友，现在请您来带领这个团体吧。’就这样，巴拉德瓦迦，伍达咖·喇嘛子，虽然是我的同梵行者，却把我放在了老师的地位上，用极高的礼遇来敬重我。这时，我心里就生起了这个念头：‘这个法，并不能导向厌离、不能导向离贪、不能导向灭尽、不能导向寂止、不能导向胜智、不能导向正觉、不能导向涅槃，它只能导向投生到非想非非想处天。’于是，巴拉德瓦迦，我不再推崇那个法，对那个法感到厌倦后，就离开了。

‘‘Atha khvāhaṃ, bhāradvāja, yena udako rāmaputto tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā udakaṃ rāmaputtaṃ etadavocaṃ – ‘ettāvatā no, āvuso, rāmo imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti? ‘Ettāvatā kho, āvuso, rāmo imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesī’ti. ‘Ahampi kho, āvuso, ettāvatā imaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’ti. ‘Lābhā no, āvuso, suladdhaṃ no, āvuso, ye mayaṃ āyasmantaṃ tādisaṃ sabrahmacāriṃ passāma. Iti yaṃ dhammaṃ rāmo sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi taṃ tvaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi; yaṃ tvaṃ dhammaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharasi taṃ dhammaṃ rāmo sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja pavedesi. Iti yaṃ dhammaṃ rāmo abhiññāsi taṃ tvaṃ dhammaṃ jānāsi, yaṃ tvaṃ dhammaṃ jānāsi taṃ dhammaṃ rāmo abhiññāsi. Iti yādiso rāmo ahosi tādiso tuvaṃ, yādiso tuvaṃ tādiso rāmo ahosi. Ehi dāni, āvuso, tuvaṃ imaṃ gaṇaṃ pariharā’ti. Iti kho, bhāradvāja, udako rāmaputto sabrahmacārī me samāno ācariyaṭṭhāne maṃ ṭhapesi, uḷārāya ca maṃ pūjāya pūjesi. Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, etadahosi – ‘nāyaṃ dhammo nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattati, yāvadeva nevasaññānāsaññāyatanūpapattiyā’ti. So kho ahaṃ, bhāradvāja, taṃ dhammaṃ analaṅkaritvā tasmā dhammā nibbijja apakkamiṃ.

477巴拉德瓦迦，我这个一直在寻找什么是善、寻求那无上寂静殊胜境界的人，就在马嘎塔国次第游行，最后来到了优楼频螺的军队村。在那里，我看到一个令人愉悦的地方：一片可爱的林地，一条名叫尼连禅的河流静静地流着，河水清澈，有舒适的缓坡，周围还有可以托钵的村落。那时，我心里就想：‘唉呀，这个地方真是令人愉悦啊，这片林地如此可爱，这条尼连禅河静静地流着，河水清澈，有舒适的缓坡，周围又有可以托钵的村落。对于一个决心精勤修行的善男子来说，这地方确实是够了，足够用来精勤修行了。’巴拉德瓦迦，于是我就坐在了那里，认定：‘这地方足够精勤修行了。’然后，三则前所未闻、不寻常的比喻，就在我心中显现了。

‘‘So kho ahaṃ, bhāradvāja, kiṃkusalagavesī anuttaraṃ santivarapadaṃ pariyesamāno magadhesu anupubbena cārikaṃ caramāno yena uruveḷā senānigamo tadavasariṃ. Tatthaddasaṃ ramaṇīyaṃ bhūmibhāgaṃ, pāsādikañca vanasaṇḍaṃ, nadiñca sandantiṃ setakaṃ supatitthaṃ ramaṇīyaṃ, samantā ca gocaragāmaṃ. Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, etadahosi – ‘ramaṇīyo vata, bho, bhūmibhāgo, pāsādiko ca vanasaṇḍo, nadī ca sandati setakā supatitthā ramaṇīyā, samantā ca gocaragāmo. Alaṃ vatidaṃ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāyā’ti . So kho ahaṃ, bhāradvāja, tattheva nisīdiṃ – ‘alamidaṃ padhānāyā’ti. Apissu maṃ, bhāradvāja, tisso upamā paṭibhaṃsu anacchariyā pubbe assutapubbā.

10巴拉德瓦迦，就好比有一块湿木头，带着汁液，被扔在了水里。这时走来一个人，手里拿着取火的上半截木棍，他说：‘我要生火，我要把火制造出来。’你怎么看呢，巴拉德瓦迦？这个人能用那根取火的上半截木棍，在那块被扔在水里、带着汁液的湿木头上拼命地搓，就能生出火、制造出火来吗？”“乔达摩先生，那是不能的。是什么缘故呢？因为，乔达摩先生，那是一块带着汁液的湿木头，而且它还被扔在了水里。那个人的结果，都只不过是自己遭受疲劳和挫折罢了。”“正是一样的道理，巴拉德瓦迦，凡是那些身体和内心都没有远离欲乐的沙门或婆罗门，他们内心中对于欲乐的贪欲、爱着、沉迷、渴求、渴爱和狂热，并没有被彻底地断除，也没有被彻底地平息。这些尊者沙门婆罗门，即使他们因为自己的精进苦行，感受到了剧烈、粗重、尖利、刺骨的痛苦，他们也绝对没有能力获得智见，获得无上的正觉。就算这些尊者沙门婆罗门没有因为精进苦行而感受到剧烈、粗重、尖利、刺骨的痛苦，他们也一样绝对没有能力获得智见，获得无上的正觉。巴拉德瓦迦，这就是第一个在我心中显现的、前所未闻的不寻常比喻。

‘‘Seyyathāpi, bhāradvāja, allaṃ kaṭṭhaṃ sasnehaṃ udake nikkhittaṃ. Atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṃ ādāya – ‘aggiṃ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti. Taṃ kiṃ maññasi, bhāradvāja, api nu so puriso amuṃ allaṃ kaṭṭhaṃ sasnehaṃ udake nikkhittaṃ uttarāraṇiṃ ādāya abhimanthento aggiṃ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama. Taṃ kissa hetu? Aduñhi, bho gotama, allaṃ kaṭṭhaṃ sasnehaṃ, tañca pana udake nikkhittaṃ; yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhāradvāja, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi avūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṃ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṃ na suppahīno hoti na suppaṭippassaddho, opakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. No capi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. Ayaṃ kho maṃ, bhāradvāja, paṭhamā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.

478接着，巴拉德瓦迦，第二个前所未闻、不寻常的比喻，又在我心中显现了。巴拉德瓦迦，就好比有一块湿木头，带着汁液，但它被放在远离水源的干地上。这时走来一个人，手里拿着取火的上半截木棍，他说：‘我要生火，我要把火制造出来。’你怎么看呢，巴拉德瓦迦？这个人能用那根取火的上半截木棍，在那块虽被放在远离水源的干地上、却仍然带着汁液的湿木头上拼命地搓，就能生出火、制造出火来吗？”“乔达摩先生，那是不能的。是什么缘故呢？因为，乔达摩先生，那是一块带着汁液的湿木头，哪怕它被放在离水很远的地方。那个人的结果，都只不过是自己遭受疲劳和挫折罢了。”“正是一样的道理，巴拉德瓦迦，凡是那些身体和内心都已经远离了欲乐的沙门或婆罗门，但他们内心中对于欲乐的贪欲、爱着、沉迷、渴求、渴爱和狂热，并没有被彻底地断除，也没有被彻底地平息。这些尊者沙门婆罗门，即使他们因为自己的精进苦行，感受到了剧烈、粗重、尖利、刺骨的痛苦，他们也绝对没有能力获得智见，获得无上的正觉。就算这些尊者沙门婆罗门没有因为精进苦行而感受到剧烈、粗重、尖利、刺骨的痛苦，他们也一样绝对没有能力获得智见，获得无上的正觉。巴拉德瓦迦，这就是第二个在我心中显现的、前所未闻的不寻常比喻。

‘‘Aparāpi kho maṃ, bhāradvāja, dutiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā. Seyyathāpi, bhāradvāja, allaṃ kaṭṭhaṃ sasnehaṃ ārakā udakā thale nikkhittaṃ. Atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṃ ādāya – ‘aggiṃ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti. Taṃ kiṃ maññasi, bhāradvāja, api nu so puriso amuṃ allaṃ kaṭṭhaṃ sasnehaṃ ārakā udakā thale nikkhittaṃ uttarāraṇiṃ ādāya abhimanthento aggiṃ abhinibbatteyya tejo pātukareyyā’’ti? ‘‘No hidaṃ, bho gotama. Taṃ kissa hetu? Aduñhi, bho gotama, allaṃ kaṭṭhaṃ sasnehaṃ, kiñcāpi ārakā udakā thale nikkhittaṃ; yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā’’ti. ‘‘Evameva kho, bhāradvāja, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi vūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṃ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṃ na suppahīno hoti na suppaṭippassaddho, opakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. No cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, abhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. Ayaṃ kho maṃ, bhāradvāja, dutiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā.

479再接着，巴拉德瓦迦，第三个前所未闻、不寻常的比喻，又在我心中显现了。巴拉德瓦迦，就好比有一块干木头，已经枯透了，被放在远离水源的干地上。这时走来一个人，手里拿着取火的上半截木棍，他说：‘我要生火，我要把火制造出来。’你怎么看呢，巴拉德瓦迦？这个人能用那根取火的上半截木棍，在那块被放在远离水源的干地上、已经枯透了的干木头上拼命地搓，就能生出火、制造出火来吗？”“是的，乔达摩先生，那是能的。是什么缘故呢？因为，乔达摩先生，那是一块干木头，已经枯透了，而且它还被放在远离水源的干地上。”“正是一样的道理，巴拉德瓦迦，凡是那些身体和内心都已经远离了欲乐的沙门或婆罗门，并且他们内心中对于欲乐的贪欲、爱着、沉迷、渴求、渴爱和狂热，已经被彻底地断除，也已经被彻底地平息了。这些尊者沙门婆罗门，即使他们因为自己的精进苦行，感受到了剧烈、粗重、尖利、刺骨的痛苦，他们也有能力获得智见，获得无上的正觉。就算这些尊者沙门婆罗门没有因为精进苦行而感受到剧烈、粗重、尖利、刺骨的痛苦，他们也一样有能力获得智见，获得无上的正觉。巴拉德瓦迦，这就是第三个在我心中显现的、前所未闻的不寻常比喻。巴拉德瓦迦，这三则前所未闻、不寻常的比喻，就这样在我心中显现了。

‘‘Aparāpi kho maṃ, bhāradvāja, tatiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā. Seyyathāpi, bhāradvāja, sukkhaṃ kaṭṭhaṃ koḷāpaṃ ārakā udakā thale nikkhittaṃ. Atha puriso āgaccheyya uttarāraṇiṃ ādāya – ‘aggiṃ abhinibbattessāmi, tejo pātukarissāmī’ti. Taṃ kiṃ maññasi, bhāradvāja, api nu so puriso amuṃ sukkhaṃ kaṭṭhaṃ koḷāpaṃ ārakā udakā thale nikkhittaṃ uttarāraṇiṃ ādāya abhimanthento aggiṃ abhinibbatteyya, tejo pātukareyyā’’ti? ‘‘Evaṃ bho gotama. Taṃ kissa hetu? Aduñhi, bho gotama, sukkhaṃ kaṭṭhaṃ koḷāpaṃ, tañca pana ārakā udakā thale nikkhitta’’nti. ‘‘Evameva kho, bhāradvāja, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā kāyena ceva cittena ca kāmehi vūpakaṭṭhā viharanti, yo ca nesaṃ kāmesu kāmacchando kāmasneho kāmamucchā kāmapipāsā kāmapariḷāho so ca ajjhattaṃ suppahīno hoti suppaṭippassaddho, opakkamikā cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, bhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. No cepi te bhonto samaṇabrāhmaṇā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, bhabbāva te ñāṇāya dassanāya anuttarāya sambodhāya. Ayaṃ kho maṃ, bhāradvāja, tatiyā upamā paṭibhāsi anacchariyā pubbe assutapubbā. Imā kho maṃ, bhāradvāja, tisso upamā paṭibhaṃsu anacchariyā pubbe assutapubbā.

480巴拉德瓦加，那时我这么想：'不如我咬紧牙关、舌抵上腭，用心去压住心、勒住心、折磨心吧。'就这样，我咬紧牙关、舌抵上腭，用心去压住心、勒住心、折磨心。当我这样做的时候，腋下渗出了汗水。巴拉德瓦加，就像一个强壮的男人抓住一个较弱男人的头或肩膀，去压他、勒他、折磨他一样——我咬紧牙关、舌抵上腭，用心去压、去勒、去折磨心的时候，腋下就是那样渗出汗水的。那时我的精进力已经发动起来，没有退堕；念已现前，没有忘失。可我的身体却亢奋、无法安稳，正是因为被那种苦行的精勤所折磨。

‘‘Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṃ āhacca, cetasā cittaṃ abhiniggaṇheyyaṃ abhinippīḷeyyaṃ abhisantāpeyya’nti. So kho ahaṃ, bhāradvāja, dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṃ āhacca, cetasā cittaṃ abhiniggaṇhāmi abhinippīḷemi abhisantāpemi. Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṃ āhacca, cetasā cittaṃ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato abhisantāpayato kacchehi sedā muccanti. Seyyathāpi, bhāradvāja, balavā puriso dubbalataraṃ purisaṃ sīse vā gahetvā khandhe vā gahetvā abhiniggaṇheyya abhinippīḷeyya abhisantāpeyya, evameva kho me, bhāradvāja, dantebhidantamādhāya, jivhāya tāluṃ āhacca, cetasā cittaṃ abhiniggaṇhato abhinippīḷayato abhisantāpayato kacchehi sedā muccanti. Āraddhaṃ kho pana me, bhāradvāja, vīriyaṃ hoti asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā; sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.

481巴拉德瓦加，那时我这么想：'不如我就修那种无呼吸的禅定吧。'就这样，我从嘴巴和鼻子都止住了呼吸。当呼吸从口鼻被止住的时候，从耳孔里排出的气流发出了极大的声响。巴拉德瓦加，就像铁匠的风箱在鼓风时发出极大的声响一样，当我止住口鼻的呼吸，从耳孔里排出的气流就是发出那样极大的声响。那时我的精进力已经发动起来，没有退堕；念已现前，没有忘失。可我的身体却亢奋、无法安稳，正是因为被那种苦行的精勤所折磨。

‘‘Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ appāṇakaṃyeva jhānaṃ jhāyeyya’nti. So kho ahaṃ, bhāradvāja, mukhato ca nāsato ca assāsapassāse uparundhiṃ. Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, mukhato ca nāsato ca assāsapassāsesu uparuddhesu kaṇṇasotehi vātānaṃ nikkhamantānaṃ adhimatto saddo hoti. Seyyathāpi nāma kammāragaggariyā dhamamānāya adhimatto saddo hoti, evameva kho me, bhāradvāja, mukhato ca nāsato ca assāsapassāsesu uparuddhesu kaṇṇasotehi vātānaṃ nikkhamantānaṃ adhimatto saddo hoti. Āraddhaṃ kho pana me, bhāradvāja, vīriyaṃ hoti asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā; sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato.

15巴拉德瓦加，那时我这么想：'不如我就修那种无呼吸的禅定吧。'就这样，我从嘴巴、鼻子和耳朵都止住了呼吸。当呼吸从口、鼻、耳都被止住的时候，有剧烈的风冲击着我的头顶。巴拉德瓦加，就像一个强壮的男人用尖锐的锥子刺入头顶一样——我止住口、鼻、耳的呼吸时，剧烈的风就是那样冲击着我的头顶。那时我的精进力已经发动起来，没有退堕；念已现前，没有忘失。可我的身体却亢奋、无法安稳，正是因为被那种苦行的精勤所折磨。

16巴拉德瓦加，那时我这么想：'不如我就修那种无呼吸的禅定吧。'就这样，我从嘴巴、鼻子和耳朵都止住了呼吸。当呼吸从口、鼻、耳都被止住的时候，头部生起了剧烈的头痛。巴拉德瓦加，就像一个强壮的男人用坚硬的皮绳勒住头那样——我止住口、鼻、耳的呼吸时，头部就是生起那样剧烈的头痛。那时我的精进力已经发动起来，没有退堕；念已现前，没有忘失。可我的身体却亢奋、无法安稳，正是因为被那种苦行的精勤所折磨。

17巴拉德瓦加，那时我这么想：'不如我就修那种无呼吸的禅定吧。'就这样，我从嘴巴、鼻子和耳朵都止住了呼吸。当呼吸从口、鼻、耳都被止住的时候，剧烈的气流割着我的腹部。巴拉德瓦加，就像一个熟练的屠夫或他的学徒用锋利的屠刀切开腹部一样——我止住口、鼻、耳的呼吸时，剧烈的气流就是那样割着我的腹部。那时我的精进力已经发动起来，没有退堕；念已现前，没有忘失。可我的身体却亢奋、无法安稳，正是因为被那种苦行的精勤所折磨。

18巴拉德瓦加，那时我这么想：'不如我就修那种无呼吸的禅定吧。'就这样，我从嘴巴、鼻子和耳朵都止住了呼吸。当呼吸从口、鼻、耳都被止住的时候，身体里生起了剧烈的灼热感。巴拉德瓦加，就像两个强壮的男人各抓住一个较弱男人的手臂，把他架到炭火坑上去烤、去烧一样——我止住口、鼻、耳的呼吸时，身体里就是生起那样剧烈的灼热感。那时我的精进力已经发动起来，没有退堕；念已现前，没有忘失。可我的身体却亢奋、无法安稳，正是因为被那种苦行的精勤所折磨。而且，巴拉德瓦加，当时有些天神看见我后这样说：'沙门乔达摩已经死了。'另一些天神说：'沙门乔达摩没有死，不过也快了。'还有一些天神说：'沙门乔达摩没有死，也不是快死了；沙门乔达摩是阿拉汉，阿拉汉的住法就是这样。'

‘‘Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ appāṇakaṃyeva jhānaṃ jhāyeyya’nti. So kho ahaṃ, bhāradvāja, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāse uparundhiṃ. Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimatto kāyasmiṃ ḍāho hoti. Seyyathāpi, bhāradvāja, dve balavanto purisā dubbalataraṃ purisaṃ nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṃ samparitāpeyyuṃ, evameva kho me, bhāradvāja, mukhato ca nāsato ca kaṇṇato ca assāsapassāsesu uparuddhesu adhimatto kāyasmiṃ ḍāho hoti. Āraddhaṃ kho pana me, bhāradvāja, vīriyaṃ hoti asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, sāraddho ca pana me kāyo hoti appaṭippassaddho, teneva dukkhappadhānena padhānābhitunnassa sato. Apissu maṃ, bhāradvāja, devatā disvā evamāhaṃsu – ‘kālaṅkato samaṇo gotamo’ti. Ekaccā devatā evamāhaṃsu – ‘na kālaṅkato samaṇo gotamo, api ca kālaṅkarotī’ti. Ekaccā devatā evamāhaṃsu – ‘na kālaṅkato samaṇo gotamo, nāpi kālaṅkaroti; arahaṃ samaṇo gotamo, vihārotveva so arahato evarūpo hotī’ti.

19“婆罗堕若，那时我心想：‘不如我就这样彻底断食吧。’这时，一些天神来对我说：‘贤者，请你不要彻底断食。贤者，如果你要彻底断食，我们就从你的毛孔里灌注天界的精微养分，让你靠那个活下去。’婆罗堕若，那时我心想：‘如果我宣称完全断食，而这些天人们又从毛孔里给我灌注天界的养分，让我靠那个活着，那我岂不是在说谎。’所以，婆罗堕若，我拒绝了那些天神，我对他们说：‘够了。’”

‘‘Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ sabbaso āhārupacchedāya paṭipajjeyya’nti. Atha kho maṃ, bhāradvāja, devatā upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘mā kho tvaṃ, mārisa, sabbaso āhārupacchedāya paṭipajji. Sace kho tvaṃ, mārisa, sabbaso āhārupacchedāya paṭipajjissasi, tassa te mayaṃ dibbaṃ ojaṃ lomakūpehi ajjhohāressāma. Tāya tvaṃ yāpessasī’ti. Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, etadahosi – ‘ahañceva kho pana sabbaso ajajjitaṃ paṭijāneyyaṃ, imā ca me devatā dibbaṃ ojaṃ lomakūpehi ajjhohāreyyuṃ, tāya cāhaṃ yāpeyyaṃ. Taṃ mamassa musā’ti. So kho ahaṃ, bhāradvāja, tā devatā paccācikkhāmi, ‘hala’nti vadāmi.

20“婆罗堕若，那时我心想：‘不如我就吃很少很少的食物吧，每次吃一小捧，也许喝点绿豆汤，也许喝点扁豆汤，也许喝点豌豆汤，也许喝点小豆汤。’于是，婆罗堕若，我就吃很少很少的食物，每次只吃一小捧，喝点绿豆汤、扁豆汤、豌豆汤或小豆汤。婆罗堕若，由于吃这么少，我的身体变得极度消瘦。我的四肢就像打结的藤条，或像发黑的节骨草，因为它们实在太缺乏滋养了。我的屁股就像骆驼的脚印那样凹陷，因为实在太缺乏滋养了。我的脊骨就像一串纺锤的珠子一样凹凸分明，因为实在太缺乏滋养了。我的肋骨就像破旧棚屋那些腐朽、坍塌的椽子一样根根翘起，因为实在太缺乏滋养了。我的眼珠深陷在眼窝里，就像深井里的水面星光那样，远远地沉在深处，因为实在太缺乏滋养了。我的头皮干枯起皱，就像一个被生的苦瓜被切开后，在风吹日晒下变得干瘪起皱一样，因为实在太缺乏滋养了。婆罗堕若，我要是想摸肚皮，结果抓到的却是脊梁骨；想摸脊梁骨，结果抓到的却是肚皮。婆罗堕若，因为实在太缺乏滋养了，我的肚皮都贴到脊梁骨上去了。婆罗堕若，我要是想大小便，结果直接就脸朝下栽倒在那里，因为实在太缺乏滋养了。我只好用手抚摸着肢体，让自己缓口气。婆罗堕若，当我用手抚摸肢体时，因为实在太缺乏滋养了，那些根部腐烂的汗毛就从身上脱落下来。婆罗堕若，有人看见我后说：‘沙门乔达摩是黑色的。’另一些人说：‘沙门乔达摩不是黑色，是褐色的。’又有一些人说：‘沙门乔达摩既不是黑色，也不是褐色，他是土黄色的。’婆罗堕若，因为实在太缺乏滋养了，我原本那么清净、明亮的肤色，就败坏成这样了。”

‘‘Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ thokaṃ thokaṃ āhāraṃ āhāreyyaṃ pasataṃ pasataṃ , yadi vā muggayūsaṃ, yadi vā kulatthayūsaṃ, yadi vā kaḷāyayūsaṃ, yadi vā hareṇukayūsa’nti. So kho ahaṃ, bhāradvāja, thokaṃ thokaṃ āhāraṃ āhāresiṃ pasataṃ pasataṃ, yadi vā muggayūsaṃ , yadi vā kulatthayūsaṃ, yadi vā kaḷāyayūsaṃ, yadi vā hareṇukayūsaṃ. Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, thokaṃ thokaṃ āhāraṃ āhārayato pasataṃ pasataṃ, yadi vā muggayūsaṃ, yadi vā kulatthayūsaṃ, yadi vā kaḷāyayūsaṃ, yadi vā hareṇukayūsaṃ, adhimattakasimānaṃ patto kāyo hoti. Seyyathāpi nāma āsītikapabbāni vā kāḷapabbāni vā, evamevassu me aṅgapaccaṅgāni bhavanti tāyevappāhāratāya; seyyathāpi nāma oṭṭhapadaṃ, evamevassu me ānisadaṃ hoti tāyevappāhāratāya; seyyathāpi nāma vaṭṭanāvaḷī, evamevassu me piṭṭhikaṇṭako uṇṇatāvanato hoti tāyevappāhāratāya; seyyathāpi nāma jarasālāya gopānasiyo oluggaviluggā bhavanti, evamevassu me phāsuḷiyo oluggaviluggā bhavanti tāyevappāhāratāya; seyyathāpi nāma gambhīre udapāne udakatārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti, evamevassu me akkhikūpesu akkhitārakā gambhīragatā okkhāyikā dissanti tāyevappāhāratāya; seyyathāpi nāma tittakālābu āmakacchinno vātātapena saṃphuṭito hoti sammilāto, evamevassu me sīsacchavi saṃphuṭitā hoti sammilātā tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, bhāradvāja, ‘udaracchaviṃ parimasissāmī’ti piṭṭhikaṇṭakaṃyeva pariggaṇhāmi, ‘piṭṭhikaṇṭakaṃ parimasissāmī’ti udaracchaviṃyeva pariggaṇhāmi; yāvassu me, bhāradvāja, udaracchavi piṭṭhikaṇṭakaṃ allīnā hoti tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, bhāradvāja , ‘vaccaṃ vā muttaṃ vā karissāmī’ti tattheva avakujjo papatāmi tāyevappāhāratāya. So kho ahaṃ, bhāradvāja, imameva kāyaṃ assāsento pāṇinā gattāni anumajjāmi. Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, pāṇinā gattāni anumajjato pūtimūlāni lomāni kāyasmā papatanti tāyevappāhāratāya. Apissu maṃ, bhāradvāja, manussā disvā evamāhaṃsu – ‘kāḷo samaṇo gotamo’ti. Ekacce manussā evamāhaṃsu – ‘na kāḷo samaṇo gotamo, sāmo samaṇo gotamo’ti. Ekacce manussā evamāhaṃsu – ‘na kāḷo samaṇo gotamo napi sāmo, maṅguracchavi samaṇo gotamo’ti; yāvassu me, bhāradvāja, tāva parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto upahato hoti tāyevappāhāratāya.

482“婆罗堕若，那时我心想：‘过去任何一个沙门或婆罗门，无论他们经历过多么剧烈、严酷、刺痛、难忍的痛苦，大概也就到这个程度了，不会超过这个了。未来任何一个沙门或婆罗门，无论他们将经历多么剧烈、严酷、刺痛、难忍的痛苦，大概也就到这个程度了，不会超过这个了。现在任何一个沙门或婆罗门，无论他们正经历多么剧烈、严酷、刺痛、难忍的痛苦，大概也就到这个程度了，不会超过这个了。但我靠这种严酷的苦行，并没有获得任何超越常人法、能配得上圣者的智与见的殊胜成就。会不会有别的路，能通向觉悟呢？’婆罗堕若，那时我心想：‘我回想起来，有一次，在我父亲释迦族的田间，我坐在凉爽的蒲桃树荫下，进入了离欲、离不善法的状态，有觉、有观，由离而生起喜与乐，安住在初禅中。那会不会就是通向觉悟的道路呢？’婆罗堕若，接着，我心中生起了一个跟随着忆念的了知：‘这就是通向觉悟的道路。’婆罗堕若，那时我又心想：‘我为什么会害怕那种乐呢？那可是远离欲望、远离不善法的乐啊？’婆罗堕若，那时我心想：‘我不害怕那种乐，那正是远离欲望、远离不善法的乐。’”

‘‘Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, etadahosi – ‘ye kho keci atītamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayiṃsu , etāvaparamaṃ, nayito bhiyyo; yepi hi keci anāgatamaddhānaṃ samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayissanti, etāvaparamaṃ, nayito bhiyyo; yepi hi keci etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā opakkamikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedayanti, etāvaparamaṃ, nayito bhiyyo. Na kho panāhaṃ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya adhigacchāmi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ. Siyā nu kho añño maggo bodhāyā’ti ? Tassa mayhaṃ bhāradvāja, etadahosi – ‘abhijānāmi kho panāhaṃ pitu sakkassa kammante sītāya jambucchāyāya nisinno vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharitā. Siyā nu kho eso maggo bodhāyā’ti? Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, satānusāri viññāṇaṃ ahosi – ‘eseva maggo bodhāyā’ti. Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, etadahosi – ‘kiṃ nu kho ahaṃ tassa sukhassa bhāyāmi yaṃ taṃ sukhaṃ aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehī’ti? Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, etadahosi – ‘na kho ahaṃ tassa sukhassa bhāyāmi yaṃ taṃ sukhaṃ aññatreva kāmehi aññatra akusalehi dhammehī’ti.

483“婆罗堕若，那时我心想：‘以这样极度消瘦的身体，想获得那种乐可不容易。不如我吃些粗食，吃点米饭和粥吧。’于是，婆罗堕若，我就吃了粗食，吃了米饭和粥。婆罗堕若，那时有五位比丘在侍奉我，他们想：‘沙门乔达摩一旦证得了法，就会告诉我们的。’可当我一吃粗食、吃了米饭和粥，婆罗堕若，那五位比丘就厌弃地离开了我，他们说：‘沙门乔达摩变得奢侈了，放弃了精勤，转而过起奢侈的生活了。’”

‘‘Tassa mayhaṃ, bhāradvāja, etadahosi – ‘na kho taṃ sukaraṃ sukhaṃ adhigantuṃ evaṃ adhimattakasimānaṃ pattakāyena. Yaṃnūnāhaṃ oḷārikaṃ āhāraṃ āhāreyyaṃ odanakummāsa’nti. So kho ahaṃ, bhāradvāja, oḷārikaṃ āhāraṃ āhāresiṃ odanakummāsaṃ. Tena kho pana maṃ, bhāradvāja, samayena pañcavaggiyā bhikkhū paccupaṭṭhitā honti – ‘yaṃ kho samaṇo gotamo dhammaṃ adhigamissati taṃ no ārocessatī’ti. Yato kho ahaṃ, bhāradvāja, oḷārikaṃ āhāraṃ āhāresiṃ odanakummāsaṃ, atha me te pañcavaggiyā bhikkhū nibbijja pakkamiṃsu – ‘bāhulliko samaṇo gotamo padhānavibbhanto āvatto bāhullāyā’ti.

23“婆罗堕若，我吃了粗食，恢复了体力之后，就进入了离欲、离不善法的状态……安住在初禅中。随着觉和观的平息，我进入了内心安稳、心念专一的状态，没有觉、没有观，由定而生起喜与乐，安住在第二禅……安住在第三禅……安住在第四禅。”

‘‘So kho ahaṃ, bhāradvāja, oḷārikaṃ āhāraṃ āhāretvā balaṃ gahetvā vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja vihāsiṃ.

24“当我的心像这样进入定境，变得清净、明亮、没有瑕疵、远离了随烦恼，变得柔软、适合作业、稳固、达到不动摇的状态时，我便将心导向了忆念过去生的智慧。我能回忆起自己各种各样的过去生，例如：一生、两生……就这样，我能够回忆起许多过去生的具体情形和详细特征。婆罗堕若，这就是我在那夜初更时分证得的第一种明，无明被驱散了，明生起了；黑暗被驱散了，光明生起了。这正是那些不放逸、精勤、坚定的人所达到的。”

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Ayaṃ kho me, bhāradvāja, rattiyā paṭhame yāme paṭhamā vijjā adhigatā, avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno; yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

484那时，我的心是这样入定的——清净、纯净、没有瑕疵、远离随烦恼、柔软、适合作业、稳定、达到不动摇之后，我将心导向了知众生死生的智慧。我以那清净的、超越凡人的天眼，看见众生正在死去、正在投生，低劣的、高尚的，美丽的、丑陋的，善趣的、恶趣的，我了知众生如何随自己的业而流转……巴茹阿德瓦佳，这就是我在中夜时分证得的第二明，无明被破除，明已经生起；黑暗被破除，光明已经生起。正如这不放逸、精勤、坚毅而住的人那样。

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāmi…pe… ayaṃ kho me, bhāradvāja, rattiyā majjhime yāme dutiyā vijjā adhigatā, avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno; yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato.

26那时，我的心是这样入定的——清净、纯净、没有瑕疵、远离随烦恼、柔软、适合作业、稳定、达到不动摇之后，我将心导向了知诸漏灭尽的智慧。我如实了知‘这是苦’，如实了知‘这是苦的集起’，如实了知‘这是苦的息灭’，如实了知‘这是通往苦灭的道路’；我如实了知‘这些是漏’，如实了知‘这是漏的集起’，如实了知‘这是漏的息灭’，如实了知‘这是通往漏灭的道路’。当我这样知、这样见时，我的心从欲漏中解脱，从有漏中解脱，从无明漏中解脱。于解脱之中，生起了‘已经解脱’的智慧。我彻知：‘生已尽，梵行已立，应作已作，不再有这后有。’巴茹阿德瓦佳，这就是我在后夜时分证得的第三明，无明被破除，明已经生起；黑暗被破除，光明已经生起。正如这不放逸、精勤、坚毅而住的人那样。

‘‘So evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṃ khayañāṇāya cittaṃ abhininnāmesiṃ. So ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ; ‘ime āsavā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ āsavanirodho’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, ‘ayaṃ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ. Tassa me evaṃ jānato evaṃ passato kāmāsavāpi cittaṃ vimuccittha, bhavāsavāpi cittaṃ vimuccittha, avijjāsavāpi cittaṃ vimuccittha. Vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ ahosi. ‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti abbhaññāsiṃ. Ayaṃ kho me, bhāradvāja, rattiyā pacchime yāme tatiyā vijjā adhigatā, avijjā vihatā, vijjā uppannā; tamo vihato, āloko uppanno; yathā taṃ appamattassa ātāpino pahitattassa viharato’’ti.

485听了这话，桑嘎拉瓦学童对世尊这样说：“尊者乔达摩的精进，确实是稳固之人的精进；尊者乔达摩的精进，确实是善士的精进，正如一位阿拉汉、正自觉者那样。那么，尊者乔达摩，究竟有天人吗？”世尊说：“巴茹阿德瓦佳，我以理知此事，即：天人存在。”桑嘎拉瓦问：“尊者乔达摩，为什么我问您‘有天吗’，您却回答说‘巴茹阿德瓦佳，我以理知此事，即天人存在’呢？尊者乔达摩，如果这样，这话岂不是空话、虚假的吗？”世尊回答：“巴茹阿德瓦佳，如果被问‘有天吗’，一个人回答‘有天’，并且说‘我以理知此事’，那么，有智慧的人由此便可以得出确切的结论：‘天是存在的。’”桑嘎拉瓦又问：“那么尊者乔达摩为什么不一开始就这么说呢？”世尊说：“巴茹阿德瓦佳，在世间，‘有天’这件事是被普遍公认的高深之事。”

Evaṃ vutte, saṅgāravo māṇavo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘aṭṭhitavataṃ bhoto gotamassa padhānaṃ ahosi, sappurisavataṃ bhoto gotamassa padhānaṃ ahosi; yathā taṃ arahato sammāsambuddhassa. Kiṃ nu kho, bho gotama, atthi devā’’ti ? ‘‘Ṭhānaso metaṃ , bhāradvāja, viditaṃ yadidaṃ – adhidevā’’ti . ‘‘Kiṃ nu kho, bho gotama, ‘atthi devā’ti puṭṭho samāno ‘ṭhānaso metaṃ, bhāradvāja , viditaṃ yadidaṃ adhidevā’ti vadesi. Nanu, bho gotama, evaṃ sante tucchā musā hotī’’ti? ‘‘‘Atthi devā’ti, bhāradvāja, puṭṭho samāno ‘atthi devā’ti yo vadeyya, ‘ṭhānaso me viditā’ti yo vadeyya; atha khvettha viññunā purisena ekaṃsena niṭṭhaṃ gantabbaṃ yadidaṃ – ‘atthi devā’’’ti. ‘‘Kissa pana me bhavaṃ gotamo ādikeneva na byākāsī’’ti ? ‘‘Uccena sammataṃ kho etaṃ, bhāradvāja, lokasmiṃ yadidaṃ – ‘atthi devā’’’ti.

486听了这话，桑嘎拉瓦学童对世尊这样说：“太精彩了，尊者乔达摩！太精彩了，尊者乔达摩！尊者乔达摩，您以种种方式将法阐明，就好像将颠倒的东西扶正，将隐藏的东西揭开，为迷路的人指明道路，在黑暗中举起油灯，让有眼睛的人得以看见种种形状。我从今日起，归依尊者乔达摩、归依法、归依比丘僧团，请尊者乔达摩接受我为在家弟子，从今日起，尽形寿归依。”

Evaṃ vutte, saṅgāravo māṇavo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti – evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

29以下是它的摄颂：

Tassuddānaṃ –

30桑嘎拉瓦经完第十

Saṅgāravasuttaṃ niṭṭhitaṃ dasamaṃ.

31婆罗门品完第五

Brāhmaṇavaggo niṭṭhito pañcamo.

32其摄颂——

Tassuddānaṃ –

33巴茹阿马优、塞拉与阿萨拉雅那，以及苟答穆卡婆罗门；

Brahmāyu selassalāyano, ghoṭamukho ca brāhmaṇo;

34参吉、伊输、达南佳尼、瓦谢塔、苏跋伽罗瓦。

Caṅkī esu dhanañjāni, vāseṭṭho subhagāravoti.

35这是各品的总纲偈：

Idaṃ vaggānamuddānaṃ –

36居士品、比丘品、名为出家行者品，

Vaggo gahapati bhikkhu, paribbājakanāmako;

37王品、婆罗门品，如此，中部经中做成了五品。

Rājavaggo brāhmaṇoti, pañca majjhimaāgame.

38中五十篇完

Majjhimapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.