DN 1 · 梵网经
11. 梵网经
1. Brahmajālasuttaṃ
2游方者论
Paribbājakakathā
1如是我闻:有一次,世尊正行进在王舍城与那烂陀之间的长途路上,和大约五百位比丘的大僧团在一起。游方者苏比亚,也带着他的青年弟子梵授,行进在王舍城与那烂陀之间的长途路上。一路上,游方者苏比亚用各种方式在毁谤佛、毁谤法、毁谤僧;但游方者苏比亚的弟子青年梵授,却用各种方式在赞叹佛、赞叹法、赞叹僧。就这样,这教师和弟子两人,各自说着截然相反的话,一步不离地紧跟世尊和比丘僧团的后面。
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā antarā ca rājagahaṃ antarā ca nāḷandaṃ addhānamaggappaṭipanno hoti mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi. Suppiyopi kho paribbājako antarā ca rājagahaṃ antarā ca nāḷandaṃ addhānamaggappaṭipanno hoti saddhiṃ antevāsinā brahmadattena māṇavena. Tatra sudaṃ suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itiha te ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti bhikkhusaṅghañca.
2那时,世尊和比丘僧团一起在庵婆罗园的王家旅舍住了一晚。游方者苏比亚也带着他的青年弟子梵授,在庵婆罗园的王家旅舍住了一晚。在那里,游方者苏比亚同样用各种方式毁谤佛、毁谤法、毁谤僧;而游方者苏比亚的弟子青年梵授,却用各种方式赞叹佛、赞叹法、赞叹僧。就这样,这教师和弟子两人,各自说着截然相反的话,一起住在那里。
Atha kho bhagavā ambalaṭṭhikāyaṃ rājāgārake ekarattivāsaṃ upagacchi saddhiṃ bhikkhusaṅghena. Suppiyopi kho paribbājako ambalaṭṭhikāyaṃ rājāgārake ekarattivāsaṃ upagacchi antevāsinā brahmadattena māṇavena. Tatrapi sudaṃ suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itiha te ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā viharanti.
3那时,有众多比丘在破晓时分起来后,聚集坐在圆形大厅里,他们之间生起了这样的议论:“朋友们,这真是奇特!朋友们,这真是不可思议!那位知者、见者、阿拉汉、正自觉的世尊,竟能如此清楚地了知众生有各种不同的倾向。你看,这位游方者苏比亚用各种方式毁谤佛、毁谤法、毁谤僧;而他游方者苏比亚的弟子青年梵授,却用各种方式赞叹佛、赞叹法、赞叹僧。就这样,这教师和弟子两人,说着完全相反的话,一步不离地紧跟世尊和比丘僧团的后面。”
Atha kho sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhitānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayaṃ saṅkhiyadhammo udapādi – ‘‘acchariyaṃ, āvuso, abbhutaṃ, āvuso, yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sattānaṃ nānādhimuttikatā suppaṭividitā. Ayañhi suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itihame ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti bhikkhusaṅghañcā’’ti.
4那时,世尊知道了这些比丘心中的议论,就来到了圆形大厅;到了之后,在铺好的座位上坐下。坐下后,世尊就问比丘们:“比丘们,你们现在聚在一起,是在谈论什么呢?你们刚才没说完的是什么话题?”听了这话,比丘们就对世尊说:“尊者,我们这些人在破晓时分起来后,聚集坐在圆形大厅里,心中生起了这样的议论:‘朋友们,这真是奇特!朋友们,这真是不可思议!那位知者、见者、阿拉汉、正自觉的世尊,竟能如此清楚地了知众生有各种不同的倾向。你看,这位游方者苏比亚用各种方式毁谤佛、毁谤法、毁谤僧;而他游方者苏比亚的弟子青年梵授,却用各种方式赞叹佛、赞叹法、赞叹僧。就这样,这教师和弟子两人,说着完全相反的话,一步不离地紧跟世尊和比丘僧团的后面。’尊者,这就是我们刚才没说完的话题,那时世尊您就到了。”
Atha kho bhagavā tesaṃ bhikkhūnaṃ imaṃ saṅkhiyadhammaṃ viditvā yena maṇḍalamāḷo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāyanuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā sannipatitā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti? Evaṃ vutte te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, amhākaṃ rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhitānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayaṃ saṅkhiyadhammo udapādi – ‘acchariyaṃ, āvuso, abbhutaṃ, āvuso, yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sattānaṃ nānādhimuttikatā suppaṭividitā. Ayañhi suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itihame ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti bhikkhusaṅghañcā’ti. Ayaṃ kho no, bhante, antarākathā vippakatā, atha bhagavā anuppatto’’ti.
5“比丘们,如果别人毁谤我、毁谤法、毁谤僧,你们不要因此产生愤恨、不满或内心的恼怒。比丘们,如果别人毁谤我、毁谤法、毁谤僧,而你们因此生气或不高兴,那对你们自身就是一种障碍。比丘们,如果别人毁谤我、毁谤法、毁谤僧,而你们因此生气或不高兴,你们还能分辨出别人所说的是善说还是恶说吗?”“尊者,那不能。”“比丘们,如果别人毁谤我、毁谤法、毁谤僧,你们就应该把不真实的部分,如实地澄清说:‘就这一点而言,它是不真实的;就这一点而言,它不符合事实;在我们身上没这回事,这在我们之中并不存在。’”
‘‘Mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi na āghāto na appaccayo na cetaso anabhiraddhi karaṇīyā. Mamaṃ vā, bhikkhave , pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra ce tumhe assatha kupitā vā anattamanā vā, tumhaṃ yevassa tena antarāyo. Mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra ce tumhe assatha kupitā vā anattamanā vā, api nu tumhe paresaṃ subhāsitaṃ dubbhāsitaṃ ājāneyyāthā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi abhūtaṃ abhūtato nibbeṭhetabbaṃ – ‘itipetaṃ abhūtaṃ, itipetaṃ atacchaṃ, natthi cetaṃ amhesu, na ca panetaṃ amhesu saṃvijjatī’ti.
6“比丘们,如果别人赞叹我、赞叹法、赞叹僧,你们不要因此产生欢喜、喜悦或内心的得意。比丘们,如果别人赞叹我、赞叹法、赞叹僧,而你们因此欢喜、喜悦、得意,那对你们自身就是一种障碍。比丘们,如果别人赞叹我、赞叹法、赞叹僧,你们就应该把真实的部分,如实地承认说:‘就这一点而言,它是真实的;就这一点而言,它符合事实;在我们身上确实有这回事,这在我们之中是存在的。’”
‘‘Mamaṃ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi na ānando na somanassaṃ na cetaso uppilāvitattaṃ karaṇīyaṃ. Mamaṃ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra ce tumhe assatha ānandino sumanā uppilāvitā tumhaṃ yevassa tena antarāyo. Mamaṃ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi bhūtaṃ bhūtato paṭijānitabbaṃ – ‘itipetaṃ bhūtaṃ, itipetaṃ tacchaṃ, atthi cetaṃ amhesu, saṃvijjati ca panetaṃ amhesū’ti.
9小戒
Cūḷasīlaṃ
7“比丘们,凡夫在赞叹如来的时候,所说的不过是一些琐碎的、低层次的、关于戒行的小事。比丘们,这些凡夫用来赞叹如来的琐碎、低层次、关于戒行的小事,究竟是什么呢?”
‘‘Appamattakaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, oramattakaṃ sīlamattakaṃ, yena puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya. Katamañca taṃ, bhikkhave, appamattakaṃ oramattakaṃ sīlamattakaṃ, yena puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya?
8“比丘们,凡夫会这样赞叹如来:‘沙门乔达摩已经舍弃了杀生,完全远离了杀生,他放下了棍棒,放下了刀剑,有羞耻心,具足慈悲,心怀怜悯,利益一切众生而住。’”
‘‘‘Pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato samaṇo gotamo nihitadaṇḍo, nihitasattho, lajjī, dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharatī’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
12“比丘们,凡夫会这样赞叹如来:‘沙门乔达摩已经舍弃了偷盗,完全远离了偷盗,只取所施予之物,期待所施予之物,他以诚实、清净之心而住。’”
‘‘‘Adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato samaṇo gotamo dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharatī’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
13“比丘们,凡夫会这样赞叹如来:‘沙门乔达摩已经舍弃了非梵行,他是一位梵行者,行为远离,已经完全戒除了属于凡俗的性行为。’”
‘‘‘Abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī samaṇo gotamo ārācārī virato methunā gāmadhammā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
9“比丘们,凡夫会这样赞叹如来:‘沙门乔达摩已经舍弃了妄语,完全远离了妄语,他只说真话,言语真实可靠,值得信赖,不会欺骗世人。’”
‘‘‘Musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato samaṇo gotamo saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
15“比丘们,凡夫会这样赞叹如来:‘沙门乔达摩已经舍弃了离间语,完全远离了离间语。他不会把在这里听到的话,拿到那边去说,以离间这些人;也不会把在那边听到的话,拿到这里来说,以离间那些人。就这样,他是破裂者的调和者,是和合者的增进者,他喜爱和合,乐于和合,对于和合感到欣喜,只说能促成和合的话语。’”
‘‘‘Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato samaṇo gotamo, ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya. Iti bhinnānaṃ vā sandhātā, sahitānaṃ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
16“沙门乔达摩舍离了粗恶语,远离了粗恶语,他所说的言辞柔和、顺耳、充满爱意、深入人心、文雅,让众人喜爱、令众人悦意,只说这样的话语。”——比丘们,如果一位凡夫要赞叹如来,他可能会这样说。
‘‘‘Pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato samaṇo gotamo, yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
17“沙门乔达摩舍离了杂秽语,远离了杂秽语,他说话应时、说话真实、说话有义、说话如法、说话如律,在适当的时机说出那些值得铭记、有道理、界限分明、与利益相关联的话语。”——比丘们,如果一位凡夫要赞叹如来,他可能会这样说。
‘‘‘Samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato samaṇo gotamo kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhita’nti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
10“沙门乔达摩远离了伤害植物和种子的行为。”——比丘们,如果……(凡夫要赞叹如来,他可能会这样说)。
‘Bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave…pe….
19“沙门乔达摩是一日一食者,过午即止,远离了非时食。……
‘‘‘Ekabhattiko samaṇo gotamo rattūparato virato vikālabhojanā….
20“沙门乔达摩远离了观看跳舞、唱歌、奏乐和娱乐表演。……
Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato samaṇo gotamo….
21“沙门乔达摩远离了佩戴花环、使用香料、涂抹香膏以及装饰打扮的情形。……
Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato samaṇo gotamo….
22世尊远离高广大床。
Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato samaṇo gotamo….
23世尊远离接受金银。
Jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
24世尊远离接受生谷。
Āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
25世尊远离接受生肉。
Āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
26世尊远离接受妇女、童女。
Itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
27世尊远离接受奴婢。
Dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
28沙门乔达摩不接受羊。
Ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
29沙门乔达摩不接受鸡和猪。
Kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
30沙门乔达摩不接受象、牛、马、母马。
Hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
31沙门乔达摩不接受田地与土地。
Khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
32沙门乔达摩远离传递信息、为人差使的行为。
Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo….
33沙门乔达摩远离买卖。
Kayavikkayā paṭivirato samaṇo gotamo….
34沙门乔达摩远离了在秤、货币和量器上做手脚的行为……
Tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭā paṭivirato samaṇo gotamo….
35沙门乔达摩远离了贿赂、欺骗、诈取等不正直的行为……
Ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato samaṇo gotamo….
36比丘们,当凡夫想要称赞如来的话,他可能会这样说:‘沙门乔达摩远离了砍伐、杀害、捆绑、抢劫、掠夺、暴力伤害等行为。’
Chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
37小戒完
Cūḷasīlaṃ niṭṭhitaṃ.
38中戒
Majjhimasīlaṃ
11比丘们,当凡夫想要称赞如来的话,他可能会这样说:‘有些受人尊敬的沙门和婆罗门,在吃下别人出于信心供养的食物之后,竟然还从事于破坏种子和植物生命的行为,例如:根种、茎种、节种、顶种,乃至第五类就是种子本身。沙门乔达摩远离了这种破坏种子和植物生命的行为。’
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ bījagāmabhūtagāmasamārambhaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – mūlabījaṃ khandhabījaṃ phaḷubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pañcamaṃ ; iti evarūpā bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
12比丘们,当凡夫想要称赞如来的话,他可能会这样说:‘有些受人尊敬的沙门和婆罗门,在吃下别人出于信心供养的食物之后,竟然还从事于储存和享受各种物品的行为,例如:储存食物、储存饮料、储存衣服、储存车辆、储存卧具、储存香料、储存肉食等等。沙门乔达摩远离了这种储存和享受物品的行为。’
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ sannidhikāraparibhogaṃ anuyuttā viharanti , seyyathidaṃ – annasannidhiṃ pānasannidhiṃ vatthasannidhiṃ yānasannidhiṃ sayanasannidhiṃ gandhasannidhiṃ āmisasannidhiṃ iti vā iti evarūpā sannidhikāraparibhogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
13比丘们,当凡夫想要称赞如来的话,他可能会这样说:‘有些受人尊敬的沙门和婆罗门,在吃下别人出于信心供养的食物之后,竟然还从事于观看各种娱乐表演的行为,例如:舞蹈、歌唱、音乐演奏、戏剧、说书、手铃乐、铙钹乐、魔幻表演、铁圈舞、竹马戏、象战、马战、水牛战、公牛战、山羊战、公羊战、斗鸡、鹌鹑斗、棍棒打斗、拳击、摔跤、军事演练、军队编队、阅兵等等。沙门乔达摩远离了观看这类娱乐表演。’
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ visūkadassanaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – naccaṃ gītaṃ vāditaṃ pekkhaṃ akkhānaṃ pāṇissaraṃ vetāḷaṃ kumbhathūṇaṃ sobhanakaṃ caṇḍālaṃ vaṃsaṃ dhovanaṃ hatthiyuddhaṃ assayuddhaṃ mahiṃsayuddhaṃ usabhayuddhaṃ ajayuddhaṃ meṇḍayuddhaṃ kukkuṭayuddhaṃ vaṭṭakayuddhaṃ daṇḍayuddhaṃ muṭṭhiyuddhaṃ nibbuddhaṃ uyyodhikaṃ balaggaṃ senābyūhaṃ anīkadassanaṃ iti vā iti evarūpā visūkadassanā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
14“比丘们,凡夫在赞叹如来时,可能会这样说:‘有些沙门婆罗门,吃了信众供养的食物后,却沉迷于这类让人放纵、懈怠的玩乐,比如:八条盘棋、十条盘棋、空中棋盘、跳房子、排石子、掷骰棍、手指猜枚、骰子、叶笛、小锄犁、翻筋斗、风车戏、树叶量器、小车、小弓、猜字、猜意、模仿残缺——沙门乔达摩已离弃所有这些让人放纵、懈怠的玩乐。’
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ jūtappamādaṭṭhānānuyogaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – aṭṭhapadaṃ dasapadaṃ ākāsaṃ parihārapathaṃ santikaṃ khalikaṃ ghaṭikaṃ salākahatthaṃ akkhaṃ paṅgacīraṃ vaṅkakaṃ mokkhacikaṃ ciṅgulikaṃ pattāḷhakaṃ rathakaṃ dhanukaṃ akkharikaṃ manesikaṃ yathāvajjaṃ iti vā iti evarūpā jūtappamādaṭṭhānānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
15“比丘们,凡夫在赞叹如来时,可能会这样说:‘有些沙门婆罗门,吃了信众供养的食物后,却沉迷于使用高广大床,比如:高椅、长榻、长毛毡、杂色毯、白毛毯、绣花毯、棉絮垫、有图案的毯、两端垂穗毯、一端垂穗毯、织金毯、绢丝毯、舞者用地毯、大象鞍毯、马鞍毯、车毡、羊皮拼接毯、顶级羚羊皮垫、带顶篷的床、两端有红枕的床——沙门乔达摩已离弃所有这些高广大床。’
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – āsandiṃ pallaṅkaṃ gonakaṃ cittakaṃ paṭikaṃ paṭalikaṃ tūlikaṃ vikatikaṃ uddalomiṃ ekantalomiṃ kaṭṭissaṃ koseyyaṃ kuttakaṃ hatthattharaṃ assattharaṃ rathattharaṃ ajinappaveṇiṃ kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ sauttaracchadaṃ ubhatolohitakūpadhānaṃ iti vā iti evarūpā uccāsayanamahāsayanā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
16“比丘们,凡夫在赞叹如来时,可能会这样说:‘有些沙门婆罗门,吃了信众供养的食物后,却沉迷于各种打扮装饰,比如:涂油、按摩、沐浴、推拿、照镜、涂眼膏、戴花环、涂香料、抹香粉、涂唇膏、戴手镯、扎顶髻、拿手杖、用药筒、佩剑、打伞、穿彩鞋、戴头巾、戴宝石、持拂尘、穿下摆很长的白衣——沙门乔达摩已离弃所有这些打扮装饰。’
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ maṇḍanavibhūsanaṭṭhānānuyogaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – ucchādanaṃ parimaddanaṃ nhāpanaṃ sambāhanaṃ ādāsaṃ añjanaṃ mālāgandhavilepanaṃ mukhacuṇṇaṃ mukhalepanaṃ hatthabandhaṃ sikhābandhaṃ daṇḍaṃ nāḷikaṃ asiṃ chattaṃ citrupāhanaṃ uṇhīsaṃ maṇiṃ vālabījaniṃ odātāni vatthāni dīghadasāni iti vā iti evarūpā maṇḍanavibhūsanaṭṭhānānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
17“比丘们,凡夫在赞叹如来时,可能会这样说:‘有些沙门婆罗门,吃了信众供养的食物后,却沉迷于谈论各种低俗话题,比如:谈论国王、谈论盗贼、谈论大臣、谈论军队、谈论恐怖、谈论战争、谈论食物、谈论饮料、谈论衣服、谈论床具、谈论花环、谈论香料、谈论亲戚、谈论车辆、谈论村庄、谈论集镇、谈论城市、谈论国度、谈论女人、谈论英雄、谈论街巷闲话、谈论井边流言、谈论祖先亡灵、谈论种种异闻、谈论世界的起源、谈论海洋的起源、谈论有无论——沙门乔达摩已离弃所有这些低俗的谈话。’
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānakathāya paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
18“比丘们,凡夫在赞叹如来时,可能会这样说:‘有些沙门婆罗门,吃了信众供养的食物后,却沉迷于争论性谈话,比如:你不懂这法和律,我才懂;你怎么可能懂这法和律?你走错路了,我才是走对路的;我说的才连贯,你说的不连贯;该先说的你后说,该后说的你先说;你那一套早就被推翻了;你的论点被驳倒了;你输了;去把你说的话理清楚吧;能自圆其说就试试看——沙门乔达摩已离弃所有这些争论性的谈话。’
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ viggāhikakathaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi, kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissasi, micchā paṭipanno tvamasi, ahamasmi sammā paṭipanno, sahitaṃ me, asahitaṃ te, purevacanīyaṃ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṃ pure avaca, adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosīti iti vā iti evarūpāya viggāhikakathāya paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
19“比丘们,凡夫在赞叹如来时,可能会这样说:‘有些沙门婆罗门,吃了信众供养的食物后,却沉迷于替人跑腿传信,比如:为国王、国王的重臣、刹帝利、婆罗门、居士、孩子们跑腿,说‘去这里,去那里,把这个带去,把那个拿来’——沙门乔达摩已离弃所有这些跑腿传信的事。’”
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ dūteyyapahiṇagamanānuyogaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – raññaṃ, rājamahāmattānaṃ, khattiyānaṃ, brāhmaṇānaṃ, gahapatikānaṃ, kumārānaṃ ‘‘idha gaccha, amutrāgaccha, idaṃ hara, amutra idaṃ āharā’’ti iti vā iti evarūpā dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
20“又有一些沙门婆罗门,受了信施供养的食物之后,却靠欺诈、花言巧语、暗示、贬损他人,以及用利求利的方式谋生。而沙门乔达摩,完全远离了这类欺诈和花言巧语的谋生方式。”比丘们,凡夫如果要赞叹如来的话,就会这样说。
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te kuhakā ca honti, lapakā ca nemittikā ca nippesikā ca, lābhena lābhaṃ nijigīṃsitāro ca iti evarūpā kuhanalapanā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
49中戒完
Majjhimasīlaṃ niṭṭhitaṃ.
50大戒
Mahāsīlaṃ
21“又有一些沙门婆罗门,受了信施供养的食物之后,却靠这类畜生般的技艺、以不正当的方式谋生来维持生活。比如:看人肢体相、看征兆、解灾异、解梦、看相、辨鼠咬痕、火供、杓供、谷壳供、米糠供、米供、酥油供、油供、口供、血供、肢体明术、宅地明术、武士明术、吉祥明术、鬼神明术、地术、蛇术、毒术、蝎术、鼠术、鸟术、鸦术、预言寿命、念弓箭护咒、解兽声。沙门乔达摩,完全远离了这类畜生般的技艺和不正当的谋生方式。”比丘们,凡夫如果要赞叹如来的话,就会这样说。
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti , seyyathidaṃ – aṅgaṃ nimittaṃ uppātaṃ supinaṃ lakkhaṇaṃ mūsikacchinnaṃ aggihomaṃ dabbihomaṃ thusahomaṃ kaṇahomaṃ taṇḍulahomaṃ sappihomaṃ telahomaṃ mukhahomaṃ lohitahomaṃ aṅgavijjā vatthuvijjā khattavijjā sivavijjā bhūtavijjā bhūrivijjā ahivijjā visavijjā vicchikavijjā mūsikavijjā sakuṇavijjā vāyasavijjā pakkajjhānaṃ saraparittāṇaṃ migacakkaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
22“又有一些沙门婆罗门,受了信施供养的食物之后,却靠这类畜生般的技艺、以不正当的方式谋生来维持生活。比如:看珠宝相、看衣相、看杖相、看刀相、看剑相、看箭相、看弓相、看武器相、看女相、看男相、看童男相、看童女相、看奴仆相、看婢女相、看象相、看马相、看水牛相、看公牛相、看牛相、看山羊相、看绵羊相、看鸡相、看鹌鹑相、看蜥蜴相、看耳环相、看龟相、看鹿相。沙门乔达摩,完全远离了这类畜生般的技艺和不正当的谋生方式。”比丘们,凡夫如果要赞叹如来的话,就会这样说。
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – maṇilakkhaṇaṃ vatthalakkhaṇaṃ daṇḍalakkhaṇaṃ satthalakkhaṇaṃ asilakkhaṇaṃ usulakkhaṇaṃ dhanulakkhaṇaṃ āvudhalakkhaṇaṃ itthilakkhaṇaṃ purisalakkhaṇaṃ kumāralakkhaṇaṃ kumārilakkhaṇaṃ dāsalakkhaṇaṃ dāsilakkhaṇaṃ hatthilakkhaṇaṃ assalakkhaṇaṃ mahiṃsalakkhaṇaṃ usabhalakkhaṇaṃ golakkhaṇaṃ ajalakkhaṇaṃ meṇḍalakkhaṇaṃ kukkuṭalakkhaṇaṃ vaṭṭakalakkhaṇaṃ godhālakkhaṇaṃ kaṇṇikālakkhaṇaṃ kacchapalakkhaṇaṃ migalakkhaṇaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
23“又有一些沙门婆罗门,受了信施供养的食物之后,却靠这类畜生般的技艺、以不正当的方式谋生来维持生活。比如预言说:‘国王们会出征,国王们不会出征;我方国王会进攻,敌方国王会撤退;敌方国王会进攻,我方国王会撤退;我方国王会赢得胜利,敌方国王会遭到失败;敌方国王会赢得胜利,我方国王会遭到失败;这人将得胜,那人将败北。’沙门乔达摩,完全远离了这类畜生般的技艺和不正当的谋生方式。”比丘们,凡夫如果要赞叹如来的话,就会这样说。
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – raññaṃ niyyānaṃ bhavissati, raññaṃ aniyyānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ upayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ apayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ upayānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ apayānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ jayo bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ parājayo bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ jayo bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ parājayo bhavissati, iti imassa jayo bhavissati, imassa parājayo bhavissati iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
24“又有一些沙门婆罗门,受了信施供养的食物之后,却靠这类畜生般的技艺、以不正当的方式谋生来维持生活。比如预言说:‘会有月食,会有日食,会有星食;日月将正常运行,日月将偏离轨道运行;星辰将正常运行,星辰将偏离轨道运行;会有流星坠落,会有天火燃烧,会有地震,会有天鼓响;日月星辰的升起、沉落、变得昏浊、变得清亮,都会发生;月食会产生这样的果报,日食会产生这样的果报,星食会产生这样的果报;日月正常运行会产生这样的果报,日月偏离轨道运行会产生这样的果报;星辰正常运行会产生这样的果报,星辰偏离轨道运行会产生这样的果报;流星坠落会产生这样的果报,天火燃烧会产生这样的果报,地震会产生这样的果报,天鼓响会产生这样的果报;日月星辰的升起、沉落、变得昏浊、变得清亮,会产生这样的果报。’沙门乔达摩,完全远离了这类畜生般的技艺和不正当的谋生方式。”比丘们,凡夫如果要赞叹如来的话,就会这样说。
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – candaggāho bhavissati, sūriyaggāho bhavissati, nakkhattaggāho bhavissati, candimasūriyānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, candimasūriyānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, nakkhattānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, nakkhattānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, ukkāpāto bhavissati, disāḍāho bhavissati, bhūmicālo bhavissati, devadudrabhi bhavissati, candimasūriyanakkhattānaṃ uggamanaṃ ogamanaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ bhavissati, evaṃvipāko candaggāho bhavissati, evaṃvipāko sūriyaggāho bhavissati, evaṃvipāko nakkhattaggāho bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ nakkhattānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ nakkhattānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipāko ukkāpāto bhavissati, evaṃvipāko disāḍāho bhavissati, evaṃvipāko bhūmicālo bhavissati, evaṃvipāko devadudrabhi bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyanakkhattānaṃ uggamanaṃ ogamanaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ bhavissati iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
25“又有一些沙门婆罗门,受了信施供养的食物之后,却靠这类畜生般的技艺、以不正当的方式谋生来维持生活。比如预言说:‘会雨水丰沛,会雨水稀少;会粮食丰收,会粮食歉收;会安稳太平,会有灾祸恐惧;会有疾病流行,会健康无病。’还有从事印契、计算、统计、诗歌、顺世论这类事情。沙门乔达摩,完全远离了这类畜生般的技艺和不正当的谋生方式。”比丘们,凡夫如果要赞叹如来的话,就会这样说。
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – suvuṭṭhikā bhavissati, dubbuṭṭhikā bhavissati, subhikkhaṃ bhavissati, dubbhikkhaṃ bhavissati, khemaṃ bhavissati, bhayaṃ bhavissati, rogo bhavissati, ārogyaṃ bhavissati, muddā, gaṇanā, saṅkhānaṃ, kāveyyaṃ, lokāyataṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
26比丘们,或许有某位敬爱的沙门或婆罗门,吃了信徒布施的食物后,却以这类畜生般的邪命过活。比如说:安排婚嫁、促成婚事、撮合、拆散、聚财、散财、招好运、惹霉运、让孕妇堕胎、用咒语锁住舌头、固定下巴、对手施咒、对下巴施咒、对耳朵施咒、用镜子问卜、靠童女问卜、向天问卜、拜太阳、拜大神、口吐火焰、招请幸运女神。乔达摩沙门已彻底远离了这类畜生般的邪命。比丘们,这就是凡夫在赞叹世尊时,可能会说出来的话。
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti , seyyathidaṃ – āvāhanaṃ vivāhanaṃ saṃvaraṇaṃ vivaraṇaṃ saṃkiraṇaṃ vikiraṇaṃ subhagakaraṇaṃ dubbhagakaraṇaṃ viruddhagabbhakaraṇaṃ jivhānibandhanaṃ hanusaṃhananaṃ hatthābhijappanaṃ hanujappanaṃ kaṇṇajappanaṃ ādāsapañhaṃ kumārikapañhaṃ devapañhaṃ ādiccupaṭṭhānaṃ mahatupaṭṭhānaṃ abbhujjalanaṃ sirivhāyanaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
27比丘们,或许有某位敬爱的沙门或婆罗门,吃了信徒布施的食物后,却以这类畜生般的邪命过活。比如说:安抚仪式、许愿仪式、驱鬼仪式、土地仪式、求雨仪式、止雨仪式、房屋奠基仪式、房屋净化仪式、漱口、沐浴、献祭、催吐、服泻药、上吐、下泻、清头、滴耳油、抹眼药、鼻腔给药、涂眼膏、涂消炎膏、小手术、外科手术、治疗儿童病、配制草药、煎煮草药。乔达摩沙门已彻底远离了这类畜生般的邪命。比丘们,这就是凡夫在赞叹世尊时,可能会说出来的话。
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – santikammaṃ paṇidhikammaṃ bhūtakammaṃ bhūrikammaṃ vassakammaṃ vossakammaṃ vatthukammaṃ vatthuparikammaṃ ācamanaṃ nhāpanaṃ juhanaṃ vamanaṃ virecanaṃ uddhaṃvirecanaṃ adhovirecanaṃ sīsavirecanaṃ kaṇṇatelaṃ nettatappanaṃ natthukammaṃ añjanaṃ paccañjanaṃ sālākiyaṃ sallakattiyaṃ dārakatikicchā mūlabhesajjānaṃ anuppadānaṃ osadhīnaṃ paṭimokkho iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
58比丘们,这些都只是些微末、肤浅、流于表面的戒行小事,凡夫就是因为这些,才会说出赞叹世尊的话。
‘‘Idaṃ kho, bhikkhave, appamattakaṃ oramattakaṃ sīlamattakaṃ, yena puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
59大戒完
Mahāsīlaṃ niṭṭhitaṃ.
60前际论者
Pubbantakappikā
28比丘们,还有另一些法,它们是深远的、难见的、难悟的、寂静的、殊胜的、超越思辨的、微妙的、只有智者能实证的。这些法,是世尊亲自以智慧证知、现证之后,才教导给世人的。唯有依这些法,才能正确、如实地真正赞叹世尊。比丘们,哪些才是那些深远、难见、难悟、寂静、殊胜、超越思辨、微妙、只有智者能实证,并且是世尊亲自以智慧证知、现证之后才教导,能让人如实、正确地真正赞叹世尊的法呢?
‘‘Atthi , bhikkhave, aññeva dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ. Katame ca te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ?
29比丘们,有些沙门和婆罗门是探究过去的思辨者、执持关于过去的见解。他们以过去为基础,用十八种方式,宣说着种种不同的论断。这些尊敬的沙门和婆罗门,是依凭什么、基于什么,成为探究过去的思辨者、执持关于过去见解的人,以过去为基础,用十八种方式,宣说着种种不同的论断呢?
‘‘Santi , bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino, pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi?
63常住论
Sassatavādo
30比丘们,有些沙门和婆罗门是常见论者,他们用四种理由,来安立'我和世界是常住的'这个观点。这些尊敬的沙门和婆罗门,是依凭什么、基于什么,成为常见论者,用四种理由,安立'我和世界是常住的'这个观点呢?
‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā, sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi?
31诸位比丘,在此,有某位沙门或婆罗门,靠着精勤、靠着努力、靠着不懈的修习、靠着不放逸、靠着如理作意,证得了那样的心定。当心入定后,他便能回忆起种种过去生。比如,一生、两生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、一百生、一千生、十万生,乃至无数百生、无数千生、无数十万生——‘在那时,我的名字是这样、姓氏是这样、相貌是这样、吃的是这样、经历的苦乐是这样、寿命是这样;在那里死后,我又投生到另一个地方。在那个地方,我的名字是这样、姓氏是这样、相貌是这样、吃的是这样、经历的苦乐是这样、寿命是这样;从那里死后,我又投生到了这里。’如此,他能带着细节和概要,回忆起种种过去生。
‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte ( ) anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekānipi jātisatāni anekānipi jātisahassāni anekānipi jātisatasahassāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
66他便这样说:‘我和世间都是常住的,是不生灭,像山顶一样稳固,像石柱一样屹立不动;那些众生虽然在流转、轮回、死去又投生,但那个常住的本体却一直存在。这是什么原因呢?因为我靠着精勤、靠着努力、靠着不懈的修习、靠着不放逸、靠着如理作意,证得那样的心定。当心入定后,我便能回忆起种种过去生,像这样——一生、两生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、一百生、一千生、十万生,乃至无数百生、无数千生、无数十万生——在那时,我的名字是这样、姓氏是这样、相貌是这样、吃的是这样、经历的苦乐是这样、寿命是这样;在那里死后,我又投生到另一个地方。在那个地方,我的名字是这样、姓氏是这样、相貌是这样、吃的是这样、经历的苦乐是这样、寿命是这样;从那里死后,我又投生到了这里。如此,我能带着细节和概要,回忆起种种过去生。我凭这个体验就知道:我和世间是常住的,是不生灭,像山顶一样稳固,像石柱一样屹立不动;那些众生虽然在流转、轮回、死去又投生,但那个常住的本体却一直存在。’诸位比丘,这就是第一种情况。有些主张常住的沙门和婆罗门,正是基于这个、依着这个,才宣称我和世间是常住的。
‘‘So evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisamaṃ. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekānipi jātisatāni anekānipi jātisahassāni anekānipi jātisatasahassāni – amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi ‘‘yathā sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’’nti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
32诸位大德,那些主张常住的沙门和婆罗门,又是基于什么、依着什么,来宣称我和世间是常住的呢?诸位比丘,在此,有某位沙门或婆罗门,靠着精勤、靠着努力、靠着不懈的修习、靠着不放逸、靠着如理作意,证得了那样的心定。当心入定后,他便能回忆起种种过去生。比如,他能回忆一个成坏劫、两个成坏劫、三个成坏劫、四个成坏劫、五个成坏劫、乃至十个成坏劫——‘在那时,我的名字是这样、姓氏是这样、相貌是这样、吃的是这样、经历的苦乐是这样、寿命是这样;在那里死后,我又投生到另一个地方。在那个地方,我的名字是这样、姓氏是这样、相貌是这样、吃的是这样、经历的苦乐是这样、寿命是这样;从那里死后,我又投生到了这里。’如此,他能带着细节和概要,回忆起种种过去生。
‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – ekampi saṃvaṭṭavivaṭṭaṃ dvepi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tīṇipi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattāripi saṃvaṭṭavivaṭṭāni pañcapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
68他便这样说:‘我和世间都是常住的,是不生灭,像山顶一样稳固,像石柱一样屹立不动;那些众生虽然在流转、轮回、死去又投生,但那个常住的本体却一直存在。这是什么原因呢?因为我靠着精勤、靠着努力、靠着不懈的修习、靠着不放逸、靠着如理作意,证得那样的心定。当心入定后,我便能回忆起种种过去生。比如,一个成坏劫、两个成坏劫、三个成坏劫、四个成坏劫、五个成坏劫、乃至十个成坏劫。在那时,我的名字是这样、姓氏是这样、相貌是这样、吃的是这样、经历的苦乐是这样、寿命是这样;在那里死后,我又投生到另一个地方。在那个地方,我的名字是这样、姓氏是这样、相貌是这样、吃的是这样、经历的苦乐是这样、寿命是这样;从那里死后,我又投生到了这里。如此,我能带着细节和概要,回忆起种种过去生。我凭这个体验就知道:我和世间是常住的,是不生灭,像山顶一样稳固,像石柱一样屹立不动;那些众生虽然在流转、轮回、死去又投生,但那个常住的本体却一直存在。’诸位比丘,这就是第二种情况。有些主张常住的沙门和婆罗门,正是基于这个、依着这个,才宣称我和世间是常住的。
‘‘So evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisamaṃ. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Seyyathidaṃ – ekampi saṃvaṭṭavivaṭṭaṃ dvepi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tīṇipi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattāripi saṃvaṭṭavivaṭṭāni pañcapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni. Amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi ‘‘yathā sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito, te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’’nti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
33诸位大德,那些主张常住的沙门和婆罗门,又是基于什么、依着什么,来宣称我和世间是常住的呢?诸位比丘,在此,有某位沙门或婆罗门,靠着精勤、靠着努力、靠着不懈的修习、靠着不放逸、靠着如理作意,证得了那样的心定。当心入定后,他便能回忆起种种过去生。比如,他能回忆十个成坏劫、二十个成坏劫、三十个成坏劫、乃至四十个成坏劫——‘在那时,我的名字是这样、姓氏是这样、相貌是这样、吃的是这样、经历的苦乐是这样、寿命是这样;在那里死后,我又投生到另一个地方。在那个地方,我的名字是这样、姓氏是这样、相貌是这样、吃的是这样、经历的苦乐是这样、寿命是这样;从那里死后,我又投生到了这里。’如此,他能带着细节和概要,回忆起种种过去生。
‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni vīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tiṃsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattālīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
70他便这样说:‘我和世间都是常住的,是不生灭,像山顶一样稳固,像石柱一样屹立不动;那些众生虽然在流转、轮回、死去又投生,但那个常住的本体却一直存在。这是什么原因呢?因为我靠着精勤、靠着努力、靠着不懈的修习、靠着不放逸、靠着如理作意,证得那样的心定。当心入定后,我便能回忆起种种过去生。比如,十个成坏劫、二十个成坏劫、三十个成坏劫、乃至四十个成坏劫——在那时,我的名字是这样、姓氏是这样、相貌是这样、吃的是这样、经历的苦乐是这样、寿命是这样;在那里死后,我又投生到另一个地方。在那个地方,我的名字是这样、姓氏是这样、相貌是这样、吃的是这样、经历的苦乐是这样、寿命是这样;从那里死后,我又投生到了这里。如此,我能带着细节和概要,回忆起种种过去生。我凭这个体验就知道:我和世间是常住的,是不生灭,像山顶一样稳固,像石柱一样屹立不动;那些众生虽然在流转、轮回、死去又投生,但那个常住的本体却一直存在。’诸位比丘,这就是第三种情况。有些主张常住的沙门和婆罗门,正是基于这个、依着这个,才宣称我和世间是常住的。
‘‘So evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisamaṃ. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Seyyathidaṃ – dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni vīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tiṃsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattālīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi ‘‘yathā sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito, te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’’nti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
34“各位尊者,第四类沙门婆罗门,是依据什么、从什么出发,来宣称‘我和世间是常住的’这种常见观点呢?比丘们,这世上,有某位沙门或婆罗门,是个擅长逻辑推论和审察思辨的人。他凭着自己推敲琢磨出来的东西、顺着自己审察思辨的路径,提出了自己的见解,这样说:‘我和世间是常住的,它是不生灭,像山峰一样稳固,像石柱一样屹立不动。那些众生虽然流转、轮回、死亡、再生,但总有某种东西是永恒常存的。’比丘们,这就是第四种情况,某些沙门婆罗门就是依据这个、从这个出发,来宣称‘我和世间是常住的’这种常见观点。
‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī, so takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃ paṭibhānaṃ evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’nti . Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
35“比丘们,那些宣扬‘我和世间是常住的’的沙门婆罗门,他们就是依据这四种情况来宣称的。比丘们,无论是哪位沙门或婆罗门,只要是主张‘我和世间是常住的’这种常见观点,他们全都离不开这四种情况,或者其中的某一种。除此之外,再没有别的情况了。”
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti, sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.
36“比丘们,如来对这些了解得清清楚楚:‘这些执持的见解立场,一旦被这样执取、这样紧抓不放,就会导向这样的未来、带来这样的来世果报。’如来不仅了知这些,他还了知比这更超越的境界。而且,他不会去执取这种了知。因为不执取,他就在自身内体会到了寂静、安详。比丘们,如实地了知感受的集起、消失、乐味、过患以及从中出离之后,如来便通过不执取而获得了彻底的解脱。”
‘‘Tayidaṃ , bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti, tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti; tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
37“比丘们,这些法是甚深的、难以看见的、难以觉悟的,是寂静的、殊胜的、不是靠逻辑推论所能达到的,是精微的、只有智者才能体悟的。而这些,正是如来亲自通过最高的智慧证知、现证之后,才向世人宣说的。只有根据这些,人们才会正确地如实地赞叹如来。”
‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
75第一诵品
Paṭhamabhāṇavāro.
76一分常住论
Ekaccasassatavādo
38“比丘们,有一些沙门婆罗门,他们主张‘一部分是常住的,一部分是无常的’,宣称‘我与世间一部分是常,一部分是无常’,他们依据四种情况来宣扬这种观点。各位尊者,这些沙门婆罗门,是依据什么、从什么出发,来宣称‘一部分是常住的,一部分是无常的’,宣称‘我与世间一部分是常,一部分是无常’呢?”
‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi?
39“比丘们,会有这样的情况:在某个时候,经过极其漫长的时间之后,这个世界会走向毁灭。当世界在毁灭时,绝大多数的众生会转生到光音天。他们在那里是精神化生的,以喜乐为食物,自身散发光明,在空中飞行,安住于美妙之中,并且能在那里存留极其漫长的时间。”
‘‘Hoti kho so, bhikkhave, samayo, yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko saṃvaṭṭati. Saṃvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā honti. Te tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.
40“比丘们,确实有这样的时机,经过极其漫长的时间后,这个世界展开了。在世界展开时,空的梵天宫殿显现出来。那时,有一个众生因为寿命耗尽,或者福报耗尽,从光音天死后,投生到那座空的梵天宫殿里。他在那里是意所成的,以喜悦为食,自身发光,在空中行走,安住于美妙境界,并且能停留极其漫长的时间。”
‘‘Hoti kho so, bhikkhave, samayo, yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko vivaṭṭati. Vivaṭṭamāne loke suññaṃ brahmavimānaṃ pātubhavati. Atha kho aññataro satto āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjati. So tattha hoti manomayo pītibhakkho sayaṃpabho antalikkhacaro subhaṭṭhāyī, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhati.
41“他在那里独自一人住了很久,心中生起了不满足和不安,他想:‘啊,但愿其他的众生也能来到这个境界。’于是,其他的众生也因为寿命耗尽,或者福报耗尽,从光音天死后,投生到梵天宫殿里,成为那位众生的同伴。他们也在那里是意所成的,以喜悦为食,自身发光,在空中行走,安住于美妙境界,并且能停留极其漫长的时间。”
‘‘Tassa tattha ekakassa dīgharattaṃ nivusitattā anabhirati paritassanā upapajjati – ‘aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyu’nti. Atha aññepi sattā āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā brahmavimānaṃ upapajjanti tassa sattassa sahabyataṃ. Tepi tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.
42“比丘们,在那里,那位最先投生的众生心里这样想:‘我是梵天,是大梵天,是征服者,不可被征服者,能洞察一切者,拥有支配权者,是主宰,是创造者,是化现者,是最尊胜者,是分配者,是自在者,是一切已生和未生众生的父亲。这些众生都是由我创造的。为什么呢?因为我之前这样想过:‘啊,但愿其他的众生也能来到这个境界。’由于我内心的这个意愿,这些众生就来到了这个境界。’”
‘‘Tatra , bhikkhave, yo so satto paṭhamaṃ upapanno tassa evaṃ hoti – ‘ahamasmi brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ. Mayā ime sattā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Mamañhi pubbe etadahosi – ‘‘aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyu’’nti. Iti mama ca manopaṇidhi, ime ca sattā itthattaṃ āgatā’ti.
82“而那些后来投生的众生,他们心里也这样想:‘这位尊者确实是梵天,是大梵天,是征服者,不可被征服者,能洞察一切者,拥有支配权者,是主宰,是创造者,是化现者,是最尊胜者,是分配者,是自在者,是一切已生和未生众生的父亲。我们是由这位梵天尊者所创造的。为什么呢?因为我们是看到这位最先投生在这里的,而我们是在他之后才投生的。’”
‘‘Yepi te sattā pacchā upapannā, tesampi evaṃ hoti – ‘ayaṃ kho bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ. Iminā mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Imañhi mayaṃ addasāma idha paṭhamaṃ upapannaṃ, mayaṃ panamha pacchā upapannā’ti.
43“比丘们,在那里,那位最先投生的众生,他的寿命更长,相貌更庄严,也更有威德力。而那些后来投生的众生,他们的寿命较短,相貌较差,威德力也较小。”
‘‘Tatra, bhikkhave, yo so satto paṭhamaṃ upapanno, so dīghāyukataro ca hoti vaṇṇavantataro ca mahesakkhataro ca. Ye pana te sattā pacchā upapannā, te appāyukatarā ca honti dubbaṇṇatarā ca appesakkhatarā ca.
44“比丘们,还有这样的情况可能发生:有某个众生从那个梵天身死后,又来到这个人间。来到人间后,他离家过起了出家生活。成为出家人后,由于他的精进努力、勤奋修习、专注投入、毫不放逸和如理作意,他证得了那种心三昧;在心得定之后,他能回忆起自己的前一生,却无法回忆起比那更早的事了。”
‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati , tato paraṃ nānussarati.
85他这样说:'那位尊贵的梵天,那位大梵天,是征服者、不被征服者、全见者、自在者、主宰者、创造者、化作者、最胜者、指派者、能力者、一切已生与当生者的父亲。我们是被那位尊贵的梵天所创造的。他是恒常、稳固、永恒、不变易之法,将永远以那种永恒的状态存在。但我们这些被那位尊贵的梵天所创造的人,我们则是无常、不稳固、短寿、有死灭之法,落得现在这个状态。'比丘们,这就是第一种情况,有些沙门和婆罗门基于此、缘于此,而宣称我是部分常住、部分无常,世间也是部分常住、部分无常。
‘‘So evamāha – ‘yo kho so bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ, yena mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā, so nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ye pana mayaṃ ahumhā tena bhotā brahmunā nimmitā, te mayaṃ aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti. Idaṃ kho, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
45'那么,各位尊者,那些沙门和婆罗门是依据什么、缘于什么,而宣称我是部分常住、部分无常,世间也是部分常住、部分无常的呢?'比丘们,有一类天神名叫'嬉戏放逸天'。他们过度地沉溺于欢笑、游戏、娱乐之法的享受中。由于过度地沉溺于欢笑、游戏、娱乐之法的享受中,他们忘失了正念。因为正念忘失,那些天神便从那个天界死去。
‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Santi, bhikkhave, khiḍḍāpadosikā nāma devā, te ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati . Satiyā sammosā te devā tamhā kāyā cavanti.
46比丘们,这也是一种情况:有某个众生从那个天界死去后,落到了现在这个人间的状态。来到人间后,他离家出家,过起了无家生活。离家出家过着无家生活后,他通过精进努力,通过勤奋修习,通过专注用功,通过不放逸,通过正确的如理作意,证得了那种心定。在那样入定的心中,他能回忆起更前一次的过去生,但不能再往前回忆了。
‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.
88他就这样说:'那些尊贵的天神们,那些不嬉戏放逸的,他们没有过度地沉溺于欢笑、游戏、娱乐之法的享受中。由于没有过度地沉溺于欢笑、游戏、娱乐之法的享受中,他们没有忘失正念。因为不忘失正念,那些天神便不会从那个天界死去;他们是恒常、稳固、永恒、不变易之法,将永远以那种永恒的状态存在。但我们这些曾是嬉戏放逸的天神,我们却过度地沉溺于欢笑、游戏、娱乐之法的享受中。由于过度地沉溺于欢笑、游戏、娱乐之法的享受中,我们忘失了正念。因为正念忘失,我们就从那个天界死去了,我们是无常、不稳固、短寿、有死灭之法,落得现在这个状态。'比丘们,这就是第二种情况,有些沙门和婆罗门基于此、缘于此,而宣称我是部分常住、部分无常,世间也是部分常住、部分无常。
‘‘So evamāha – ‘ye kho te bhonto devā na khiḍḍāpadosikā, te na ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṃ na ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati na sammussati. Satiyā asammosā te devā tamhā kāyā na cavanti; niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti . Ye pana mayaṃ ahumhā khiḍḍāpadosikā, te mayaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharimhā. Tesaṃ no ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati. Satiyā sammosā evaṃ mayaṃ tamhā kāyā cutā aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
47'那么,各位尊者,那些沙门和婆罗门是依据什么、缘于什么,而宣称我是部分常住、部分无常,世间也是部分常住、部分无常的呢?'比丘们,有一类天神名叫'意相害天'。他们过度地相互嫉妒。由于过度地相互嫉妒,他们对彼此生起了嗔害之心。他们因为彼此心怀嗔害,身心俱疲。那些天神便从那个天界死去。
‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Santi, bhikkhave, manopadosikā nāma devā, te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsenti. Te aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā . Te devā tamhā kāyā cavanti.
48比丘们,这也是一种情况:有某个众生从那个天界死去后,落到了现在这个人间的状态。来到人间后,他离家出家,过起了无家生活。离家出家过着无家生活后,他通过精进努力,通过勤奋修习,通过专注用功,通过不放逸,通过正确的如理作意,证得了那种心定。在那样入定的心中,他能回忆起更前一次的过去生,但不能再往前回忆了。
‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.
91“他是这么说的:‘那些尊贵的天神们,如果并非意所恼害者,他们就不会过度地彼此打量。由于不过度地彼此打量,他们就不会互相恼害对方的心。由于内心互不恼害,他们身不疲惫、心不疲倦。这些天神便不会从那个天界死去,他们是恒常的、稳固的、永恒的、不具变异法的,将如永恒一般一直存在下去。然而,我们过去却是意所恼害者,我们那时过度地彼此打量。由于过度地彼此打量,我们就互相恼害了对方的心。由于内心互相恼害,我们身疲惫、心疲倦。就这样,我们从那个天界死去,我们是无常的、不稳固的、短寿的、具有死去之法,而来到现在这个状态。’比丘们,这就是第三种情况,基于此、缘于此,有一些沙门和婆罗门,宣说部分是恒常、部分是无常,并宣说自我与世界部分恒常、部分无常。”
‘‘So evamāha – ‘ye kho te bhonto devā na manopadosikā, te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni nappadūsenti. Te aññamaññaṃ appaduṭṭhacittā akilantakāyā akilantacittā. Te devā tamhā kāyā na cavanti, niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā manopadosikā, te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyimhā. Te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsimhā, te mayaṃ aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Evaṃ mayaṃ tamhā kāyā cutā aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti . Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
49“第四种情况,贤者们,那些沙门和婆罗门是基于什么、缘于什么,而宣说部分是恒常、部分是无常,并宣说自我与世界部分恒常、部分无常呢?比丘们,在此,有一位沙门或婆罗门,是个推理者、是个审察者。他凭藉推敲琢磨、追随审察思惟,依着自心的智慧辩才,这么说:‘这所谓的眼,乃至耳,乃至鼻,乃至舌,乃至身,这个自我是无常的、不稳固、不恒常、具变异之法。而这所谓的心,或意,或识,这个自我是恒常的、稳固的、永恒的、不具变异法的,将如永恒一般一直存在下去。’比丘们,这就是第四种情况,基于此、缘于此,有一些沙门和婆罗门,宣说部分是恒常、部分是无常,并宣说自我与世界部分恒常、部分无常。”
‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī. So takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ evamāha – ‘yaṃ kho idaṃ vuccati cakkhuṃ itipi sotaṃ itipi ghānaṃ itipi jivhā itipi kāyo itipi, ayaṃ attā anicco addhuvo asassato vipariṇāmadhammo. Yañca kho idaṃ vuccati cittanti vā manoti vā viññāṇanti vā ayaṃ attā nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’ti. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
50“比丘们,那些沙门和婆罗门,正是依这四种依据来宣说部分是恒常、部分是无常,并宣说自我与世界部分恒常、部分无常。比丘们,凡是那些宣说部分是恒常、部分是无常,并宣说自我与世界部分恒常、部分无常的沙门或婆罗门,他们全部都是依据这四种情况,或是其中的某一种;没有超出这个范围的了。”
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti, sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.
51“比丘们,如来对此了知:‘这些见解的立足处,若被如此执取、如此把握,将导致如此的未来趣向、如此的来世状态。’如来不仅了知这些,更了知超越于此的,然而他对这个了知也不执取。由于不执取,他自心自身就体证到了寂灭。比丘们,如来因为如实地了知感受的集起、灭去、乐味、过患以及出离,而无取著地获得了解脱。”
‘‘Tayidaṃ , bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
52“比丘们,这些法是深奥的、难见的、难觉悟的、寂静的、微妙的、超越思惟推论的、精微的、唯有智者才能体验的,这些正是如来以自身的证智亲自证悟之后所宣说的,正是依据这些,那些正确赞叹如来真实功德的人,才会那样说。”
‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
96有边无边论
Antānantavādo
53“比丘们,有一些沙门和婆罗门,是‘有边无边论者’,他们依四种依据,宣说世界是有边无边的。这些尊贵的沙门和婆罗门,是基于什么、缘于什么而依四种依据,宣说世界是有边无边的呢?”
‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi?
54“比丘们,在此,某位沙门或婆罗门,通过勤勉、精进、专修、不放逸、如理作意,证得了那样的心三昧,使得在入定的心中,他住于对世间有‘有限’之想。”
‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte antasaññī lokasmiṃ viharati.
99“他这样说:‘这世界是有限的、有边界的。什么原因呢?因为我通过勤勉、精进、专修、不放逸、如理作意,证得了那样的心三昧,使得在入定的心中,我住于对世间有‘有限’之想。凭此,我这样知道:这世界是有限的、有边界的。’比丘们,这是第一种情况,基于此、缘于此,有些沙门婆罗门宣称‘世间的有限与无限’,认为世间既是有限的也是无限的。”
‘‘So evamāha – ‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte antasaññī lokasmiṃ viharāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi – yathā antavā ayaṃ loko parivaṭumo’ti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.
55“尊敬的先生们,那些沙门婆罗门,基于什么、缘于什么,而成为‘有限无限论者’,宣称世间的有限与无限呢?比丘们,在此,某位沙门或婆罗门,通过勤勉、精进、专修、不放逸、如理作意,证得了那样的心三昧,使得在入定的心中,他住于对世间有‘无限’之想。”
‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anantasaññī lokasmiṃ viharati.
101“他这样说:‘这世界是无限的、无边际的。那些说“这世界是有限的、有边界”的沙门婆罗门,他们说的不对。这世界是无限的、无边际的。什么原因呢?因为我通过勤勉、精进、专修、不放逸、如理作意,证得了那样的心三昧,使得在入定的心中,我住于对世间有‘无限’之想。凭此,我这样知道:这世界是无限的、无边际的。’比丘们,这是第二种情况,基于此、缘于此,有些沙门婆罗门宣称‘世间的有限与无限’,认为世间既是有限的也是无限的。”
‘‘So evamāha – ‘ananto ayaṃ loko apariyanto. Ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo’’ti, tesaṃ musā. Ananto ayaṃ loko apariyanto. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi , yathāsamāhite citte anantasaññī lokasmiṃ viharāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi – yathā ananto ayaṃ loko apariyanto’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.
56“尊敬的先生们,那些沙门婆罗门,基于什么、缘于什么,而成为‘有限无限论者’,宣称世间的有限与无限呢?比丘们,在此,某位沙门或婆罗门,通过勤勉、精进、专修、不放逸、如理作意,证得了那样的心三昧,使得在入定的心中,他住于对世间上下方向有‘有限’之想,在横向方向有‘无限’之想。”
‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte uddhamadho antasaññī lokasmiṃ viharati, tiriyaṃ anantasaññī.
103“他这样说:‘这世界既是有限的也是无限的。那些说“这世界是有限的、有边界”的沙门婆罗门,他们说的不对。那些说“这世界是无限的、无边际”的沙门婆罗门,他们说的也不对。这世界既是有限的也是无限的。什么原因呢?因为我通过勤勉、精进、专修、不放逸、如理作意,证得了那样的心三昧,使得在入定的心中,我住于对世间上下方向有‘有限’之想,在横向方向有‘无限’之想。凭此,我这样知道:这世界既是有限的也是无限的。’比丘们,这是第三种情况,基于此、缘于此,有些沙门婆罗门宣称‘世间的有限与无限’,认为世间既是有限的也是无限的。”
‘‘So evamāha – ‘antavā ca ayaṃ loko ananto ca. Ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo’’ti, tesaṃ musā. Yepi te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘ananto ayaṃ loko apariyanto’’ti, tesampi musā. Antavā ca ayaṃ loko ananto ca. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte uddhamadho antasaññī lokasmiṃ viharāmi, tiriyaṃ anantasaññī. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi – yathā antavā ca ayaṃ loko ananto cā’ti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.
57“比丘们,那些沙门和婆罗门,是依据什么、基于什么,而主张‘世界既非有限也非无限’这种观点呢?比丘们,在此,有一位沙门或婆罗门,他是个逻辑推论者、是个思考分析者。他依据自己的逻辑推论,凭借自己的思考分析,并依靠自己的辩才,这样说道:‘这个世界,既不是有限的,也不是无限的。那些说“世界有限、有边际”的沙门婆罗门,他们说错了。那些说“世界无限、无边界”的沙门婆罗门,他们也说错了。甚至那些说“世界既是有限的也是无限的”的沙门婆罗门,他们同样说错了。这个世界,不是有限的,也不是无限的。’比丘们,这就是第四种情况,是某些沙门和婆罗门依据它、基于它,而主张‘世界既非有限也非无限’这种观点。
‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī. So takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ evamāha – ‘nevāyaṃ loko antavā, na panānanto. Ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo’’ti, tesaṃ musā. Yepi te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘ananto ayaṃ loko apariyanto’’ti, tesampi musā. Yepi te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ca ayaṃ loko ananto cā’’ti, tesampi musā. Nevāyaṃ loko antavā , na panānanto’ti. Idaṃ, bhikkhave , catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.
58“比丘们,那些主张‘世界既有限又无限’的沙门和婆罗门,就是依据这四种情况来宣称的。比丘们,无论任何主张世界既有限又无限的沙门或婆罗门,他们全部都是依据这四种情况,或是其中的某一种;除此之外,再没有别的了。
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti, sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.
59“比丘们,如来对此了知:‘这些被如此执持、如此固守的见解立足处,将会导向如此的未来,造成如此的来世果报。’如来不仅了知这一点,他还了知比这更殊胜的。然而,他并不去执取这种了知。因为不执取,他亲自体证到了寂灭。比丘们,如来如实地了知感受的集起与灭去、乐味与过患,以及从感受中出离。由于这种了知,他通过不执取而获得了彻底的解脱。
‘‘Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
60“比丘们,这些法是甚深的、难见的、难懂的、宁静的、崇高的、超越逻辑推论范围的、微妙的、只有智者才能体证的。如来亲自证知、现证之后,才将它们宣说出来。如果有人要正确地赞美如来,就应该依据这些法来如实称赞。
‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
108诡辩论
Amarāvikkhepavādo
61“比丘们,有一些沙门和婆罗门,他们是像鳗鱼一样滑溜、闪烁其词的人。每当被问到某个问题时,他们就以四种方式来搪塞回避,言辞闪烁不定,就像鳗鱼一样。比丘们,那些受人尊敬的沙门和婆罗门,是依据什么、基于什么,而成为这种滑溜回避问题的人呢?
‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā, tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi?
62“比丘们,在此,有一位沙门或婆罗门,并不如实了知‘这是善的’,也不如实了知‘这是不善的’。他心里会这样想:‘我确实不如实了知“这是善的”,也不如实了知“这是不善的”。如果我被问到,却因为不了知而回答说“这是善的”或“这是不善的”,那我就说了谎话。说谎会让我内心懊恼,内心懊恼就会成为我修行的障碍。’于是,出于对妄语的恐惧和厌恶,他既不愿断言‘这是善的’,也不愿断言‘这是不善的’。每当被问到任何问题时,他就用这种像鳗鱼一样滑溜的方式搪塞回避,说道:‘我不认为是这样;我也不认为是那样;我不认为是其他的;我不认为不是这样;我也不认为不是不是这样。’比丘们,这就是第一种情况,是某些沙门和婆罗门依据它、基于它,在面对问题时,用像鳗鱼一样滑溜的方式搪塞回避的原因。
‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi. Ahañce kho pana ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘idaṃ kusala’nti vā byākareyyaṃ, ‘idaṃ akusala’nti vā byākareyyaṃ, taṃ mamassa musā. Yaṃ mamassa musā , so mamassa vighāto. Yo mamassa vighāto so mamassa antarāyo’ti. Iti so musāvādabhayā musāvādaparijegucchā nevidaṃ kusalanti byākaroti, na panidaṃ akusalanti byākaroti, tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘evantipi me no; tathātipi me no; aññathātipi me no; notipi me no; no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.
63“各位尊者,那些沙门和婆罗门,是依据什么、从什么出发点,成为无结论的支吾其词派,每当在种种问题上被追问时,就用言语搪塞,陷入无结论的支吾其词呢?这是第二种情况:比丘们,在此,有某位沙门或婆罗门,不如实了知什么是善,也不如实了知什么是不善。他心里这样想:‘我既不如实了知什么是善,也不如实了知什么是不善。如果我虽然不如实了知善,不如实了知不善,却还要断言这是善,或者断言那是不善,那么,我就会对此产生欲望、贪染、瞋恚或抗拒。而只要我有了欲望、贪染、瞋恚或抗拒,那就是执取。有了执取,对我来说就是苦恼。有了苦恼,对我来说就是障碍。’就这样,他因为害怕执取、厌弃执取,既不断言这是善,也不断言那是不善。每当在种种问题上被追问时,他就用言语搪塞,陷入无结论的支吾其词,说:‘不是这样,对我来说也不是;不是那样,对我来说也不是;不是别的样子,对我来说也不是;不是非这样,对我来说也不是;并非不是非这样,对我来说也不是。’比丘们,这是第二种情况,某些沙门和婆罗门依据它、从它出发,成为无结论的支吾其词派,每当在种种问题上被追问时,就用言语搪塞,陷入无结论的支吾其词。
‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi. Ahañce kho pana ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘‘idaṃ kusala’’nti vā byākareyyaṃ, ‘‘idaṃ akusala’nti vā byākareyyaṃ, tattha me assa chando vā rāgo vā doso vā paṭigho vā. Yattha me assa chando vā rāgo vā doso vā paṭigho vā, taṃ mamassa upādānaṃ. Yaṃ mamassa upādānaṃ, so mamassa vighāto. Yo mamassa vighāto, so mamassa antarāyo’ti. Iti so upādānabhayā upādānaparijegucchā nevidaṃ kusalanti byākaroti, na panidaṃ akusalanti byākaroti, tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘evantipi me no; tathātipi me no; aññathātipi me no; notipi me no; no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.
64“各位尊者,那些沙门和婆罗门,是依据什么、从什么出发点,成为无结论的支吾其词派,每当在种种问题上被追问时,就用言语搪塞,陷入无结论的支吾其词呢?这是第三种情况:比丘们,在此,有某位沙门或婆罗门,不如实了知什么是善,也不如实了知什么是不善。他心里这样想:‘我既不如实了知什么是善,也不如实了知什么是不善。如果我虽然不如实了知善,不如实了知不善,却还要断言这是善,或者断言那是不善。世上确实有一些沙门和婆罗门,他们聪明、敏锐,善于论破别人的主张,像神箭手能劈开毫发一样,他们以智慧之行,看来好像要击破种种邪见。他们会在这件事上追问盘诘我、驳斥质问我。我对这些追问盘诘我、驳斥质问我的人,恐怕没法圆满应对。要是没法圆满应对,对我来说就是苦恼。有了苦恼,对我来说就是障碍。’就这样,他因为害怕被质问、厌弃被质问,既不断言这是善,也不断言那是不善。每当在种种问题上被追问时,他就用言语搪塞,陷入无结论的支吾其词,说:‘不是这样,对我来说也不是;不是那样,对我来说也不是;不是别的样子,对我来说也不是;不是非这样,对我来说也不是;并非不是非这样,对我来说也不是。’比丘们,这是第三种情况,某些沙门和婆罗门依据它、从它出发,成为无结论的支吾其词派,每当在种种问题上被追问时,就用言语搪塞,陷入无结论的支吾其词。
‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi, ‘‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi. Ahañce kho pana ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto ‘‘idaṃ kusala’’nti vā byākareyyaṃ, ‘‘idaṃ akusala’’nti vā byākareyyaṃ. Santi hi kho samaṇabrāhmaṇā paṇḍitā nipuṇā kataparappavādā vālavedhirūpā, te bhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni, te maṃ tattha samanuyuñjeyyuṃ samanugāheyyuṃ samanubhāseyyuṃ. Ye maṃ tattha samanuyuñjeyyuṃ samanugāheyyuṃ samanubhāseyyuṃ, tesāhaṃ na sampāyeyyaṃ. Yesāhaṃ na sampāyeyyaṃ, so mamassa vighāto. Yo mamassa vighāto, so mamassa antarāyo’ti. Iti so anuyogabhayā anuyogaparijegucchā nevidaṃ kusalanti byākaroti, na panidaṃ akusalanti byākaroti, tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘evantipi me no; tathātipi me no; aññathātipi me no; notipi me no; no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.
65“各位尊者,那些沙门和婆罗门,是依据什么、从什么出发点,成为无结论的支吾其词派,每当在种种问题上被追问时,就用言语搪塞,陷入无结论的支吾其词呢?这是第四种情况:比丘们,在此,有某位沙门或婆罗门,本身迟钝、愚昧。因为迟钝愚昧,每当在种种问题上被追问时,他就用言语搪塞,陷入无结论的支吾其词,情形如下:如果你问我‘有他方世界吗?’,假如我确实认为‘有他方世界’,我就会回答你‘有他方世界’;但‘不是这样,对我来说也不是;不是那样,对我来说也不是;不是别的样子,对我来说也不是;不是非这样,对我来说也不是;并非不是非这样,对我来说也不是。’‘没有他方世界吗?’……(省略重复模式)……‘既有又没有他方世界吗?’……‘既非有又非没有他方世界吗?’……‘有化生有情吗?’……‘没有化生有情吗?’……‘既有又没有化生有情吗?’……‘既非有又非没有化生有情吗?’……‘善行恶行的业有果报吗?’……‘善行恶行的业没有果报吗?’……‘善行恶行的业既有又没有果报吗?’……‘善行恶行的业既非有又非没有果报吗?’……‘如来死后存在吗?’……‘如来死后不存在吗?’……‘如来死后既存在又不存在吗?’……‘如来死后既非存在又非不存在吗?’如果你问我‘如来死后既非存在又非不存在吗?’,假如我确实认为‘如来死后既非存在又非不存在’,我就会回答你‘如来死后既非存在又非不存在’;但‘不是这样,对我来说也不是;不是那样,对我来说也不是;不是别的样子,对我来说也不是;不是非这样,对我来说也不是;并非不是非这样,对我来说也不是。’比丘们,这是第四种情况,某些沙门和婆罗门依据它、从它出发,成为无结论的支吾其词派,每当在种种问题上被追问时,就用言语搪塞,陷入无结论的支吾其词。
‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā mando hoti momūho. So mandattā momūhattā tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘atthi paro loko’ti iti ce maṃ pucchasi, ‘atthi paro loko’ti iti ce me assa, ‘atthi paro loko’ti iti te naṃ byākareyyaṃ, ‘evantipi me no, tathātipi me no, aññathātipi me no, notipi me no, no notipi me no’ti. ‘Natthi paro loko…pe… ‘atthi ca natthi ca paro loko…pe… ‘nevatthi na natthi paro loko…pe… ‘atthi sattā opapātikā …pe… ‘natthi sattā opapātikā…pe… ‘atthi ca natthi ca sattā opapātikā…pe… ‘nevatthi na natthi sattā opapātikā…pe… ‘atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘atthi ca natthi ca sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘nevatthi na natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti iti ce maṃ pucchasi, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti ce me assa, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti te naṃ byākareyyaṃ, ‘evantipi me no, tathātipi me no, aññathātipi me no, notipi me no, no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.
66“比丘们,那些沙门和婆罗门,成为无结论的支吾其词派,每当在种种问题上被追问时,就用言语搪塞,陷入无结论的支吾其词,就是通过这四种方式。比丘们,无论哪些沙门或婆罗门,只要是这种无结论的支吾其词派,每当在种种问题上被追问时,就用言语搪塞,陷入无结论的支吾其词,他们全都超不出这四种方式,或这些方式中的某一种,没有在此之外的……(省略)……那些按理如实赞叹世尊功德的人,他们所说的正是如此。
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ , sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
115无因生论
Adhiccasamuppannavādo
67“比丘们,有一些沙门和婆罗门,是无因论者,他们依两种方式,主张‘自我’和‘世界’是无因、自然生起的。各位尊者,那些沙门和婆罗门,是依据什么、从什么出发点,成为无因论者,依两种方式,主张‘自我’和‘世界’是无因、自然生起的呢?
‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi?
68“比丘们,有一类名为‘无想有情’的天神。这些天神,会因为‘想’的生起,而从那个天神身中死去。比丘们,这种情况确实存在:有某个有情在那里死后,转生来到我们这个世界。来到我们这个世界后,他离家出家,过着无家的修行生活。他离家出家过着无家的修行生活后,依于热忱、依于精勤、依于专注、依于不放逸、依于如理作意,证得了那样的心定。当他的心得定时,他能回忆起当初‘想’生起的那一刹那,但再之前的就想不起来了。于是,他就这样说:‘自我和世界,都是无因、自然生起的。为什么呢?因为我以前是‘没有’的,而现在,‘没有’的我变成‘有’了,这样显现出来了。’比丘们,这是第一种情况,某些沙门和婆罗门依据它、从它出发,成为无因论者,主张‘自我’和‘世界’是无因、自然生起的。
‘‘Santi, bhikkhave, asaññasattā nāma devā. Saññuppādā ca pana te devā tamhā kāyā cavanti. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte saññuppādaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati. So evamāha – ‘adhiccasamuppanno attā ca loko ca. Taṃ kissa hetu? Ahañhi pubbe nāhosiṃ, somhi etarahi ahutvā santatāya pariṇato’ti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti.
69“各位大德,第二种沙门和婆罗门,是依据什么、从什么出发,而宣称‘我和世间是无因而生起的’呢?比丘们,在此,有一位沙门或婆罗门,他是个推理家、是个思考者。他凭着自己的推理琢磨、思考路径和主观创见,这样宣称:‘我和世间,是无因而生起的。’比丘们,这就是第二个情况。一些沙门和婆罗门,就是依据这个、从这个出发,而成为‘无因论者’,宣称‘我和世间是无因而生起的’。
‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī. So takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ evamāha – ‘adhiccasamuppanno attā ca loko cā’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti.
70“比丘们,那些‘无因论者’沙门和婆罗门,就是依据这两个立场,来宣称‘我和世间是无因而生起的’。比丘们,任何持‘无因论’、宣称‘我和世间是无因而生起的’沙门或婆罗门,他们全部都离不开这两个立场,或是其中的某一个,没有超出这个范围的。……(他们)如果如实地、正确地赞叹如来,就会基于这些而赞叹。”
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti, sabbe te imeheva dvīhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
71“比丘们,那些‘回溯过去论者’、持过去见解的沙门和婆罗门,就是依据这十八个立场,来对过去发表种种不同的执着论断。比丘们,任何‘回溯过去论者’、持过去见解、对过去发表种种不同执着论断的沙门或婆罗门,他们全部都离不开这十八个立场,或是其中的某一个,没有超出这个范围的。”
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantamārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva aṭṭhārasahi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā.
72“比丘们,如来对此是这样了知的:‘这些见解的立足点,这样被执取、这样被固执、就会导致这样的来世果报。’如来不仅了知这些,还了知比这更超越的。而且,他对那更超越的了知也不生执取。正因为他毫不执取,他自身内就体证到了寂灭。比丘们,如来如实洞悉了感受的集起、灭去、乐味、过患和出离之后,便由不执取而获得了解脱。”
‘‘Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
73“比丘们,这些法是甚深的、难见的、难懂的、寂静的、微妙的、超越推理思辨的、精深的、唯有智者才能体证的,是如来亲自证知、亲自体证之后所宣说的。如果有人要如实地、正确地赞叹如来,就应该基于这些法来赞叹。”
‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti , yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
123第二诵品
Dutiyabhāṇavāro.
124后际论者
Aparantakappikā
74“比丘们,有一些沙门和婆罗门是‘展望未来论者’、持未来见解的。他们基于未来,发表种种不同的执着论断,共有四十四个立场。这些大德沙门和婆罗门,是依据什么、从什么出发,而成为‘展望未来论者’、持未来见解,并对未来发表种种不同的执着论断,共有这四十四个立场呢?”
‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino, aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi?
126有想论
Saññīvādo
75“比丘们,有一些沙门和婆罗门是死后有想论者,他们以十六种依据,主张‘自我’在死后是有想的。这些尊贵的沙门和婆罗门,是基于什么、依据什么,而成为死后有想论者,以十六种依据主张‘自我’在死后是有想的呢?”
‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi?
76“他们主张:‘自我’是物质的,死后健康且有想。他们主张:‘自我’是非物质的,死后健康且有想。他们主张:‘自我’既是物质又是非物质的……(中略)……‘自我’既非物质的也非非物质的……‘自我’是有边的……‘自我’是无边的……‘自我’既有边又无边……‘自我’既非有边又非无边……‘自我’是单一想……‘自我’是多样想……‘自我’有少想……‘自我’有无量想……‘自我’是纯乐的……‘自我’是纯苦的……‘自我’是有苦有乐的……‘自我’是不苦不乐的,死后健康且有想。”
‘‘‘Rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā saññī’ti naṃ paññapenti. ‘Arūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā saññī’ti naṃ paññapenti. ‘Rūpī ca arūpī ca attā hoti…pe… nevarūpī nārūpī attā hoti… antavā attā hoti… anantavā attā hoti… antavā ca anantavā ca attā hoti… nevantavā nānantavā attā hoti… ekattasaññī attā hoti… nānattasaññī attā hoti… parittasaññī attā hoti… appamāṇasaññī attā hoti… ekantasukhī attā hoti… ekantadukkhī attā hoti. Sukhadukkhī attā hoti. Adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṃ maraṇā saññī’ti naṃ paññapenti.
77“比丘们,正是以这十六种依据,那些沙门和婆罗门成为死后有想论者,主张‘自我’在死后是有想的。比丘们,任何主张死后‘自我’有想的沙门或婆罗门,全都离不开这十六种依据,或是其中的某一种,绝对没有超出这个范围的……(中略)……正因如此,如来的真实功德,才被如实地正确赞叹。”
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti, sabbe te imeheva soḷasahi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
130无想论
Asaññīvādo
78“比丘们,有一些沙门和婆罗门是死后无想论者,他们以八种依据,主张‘自我’在死后是无想的。这些尊贵的沙门和婆罗门,是基于什么、依据什么,而成为死后无想论者,以八种依据主张‘自我’在死后是无想的呢?”
‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi?
79“他们主张:‘自我’是物质的,死后健康且无想。他们主张:‘自我’是非物质的,死后健康且无想。他们主张:‘自我’既是物质又是非物质的……(中略)……‘自我’既非物质的也非非物质的……‘自我’是有边的……‘自我’是无边的……‘自我’既有边又无边……‘自我’既非有边又非无边,死后健康且无想。”
‘‘‘Rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā asaññī’ti naṃ paññapenti. ‘Arūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā asaññī’ti naṃ paññapenti. ‘Rūpī ca arūpī ca attā hoti…pe… nevarūpī nārūpī attā hoti… antavā attā hoti… anantavā attā hoti… antavā ca anantavā ca attā hoti… nevantavā nānantavā attā hoti arogo paraṃ maraṇā asaññī’ti naṃ paññapenti.
80“比丘们,正是以这八种依据,那些沙门和婆罗门成为死后无想论者,主张‘自我’在死后是无想的。比丘们,任何主张死后‘自我’无想的沙门或婆罗门,全都离不开这八种依据,或是其中的某一种,绝对没有超出这个范围的……(中略)……正因如此,如来的真实功德,才被如实地正确赞叹。”
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti, sabbe te imeheva aṭṭhahi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
134非想非非想论
Nevasaññīnāsaññīvādo
81“比丘们,有一些沙门和婆罗门,是‘死后非想非非无论’者,他们以八种依据,宣称死后‘我’是非想非非想的。那么,这些受人尊重的沙门和婆罗门,是依凭什么、缘于什么,而成为‘死后非想非非无论’者,以八种依据宣称死后‘我’是非想非非想的呢?”
‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā, uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi?
82“他们宣称:‘这个我有色,是健全的,死后非想非非想。’也有人宣称:‘这个我无色,是健全的,死后非想非非想’……‘这个我有色也无色……’;‘这个我既非有色也非无色……’;‘这个我有限……’;‘这个我无限……’;‘这个我既有限又无限……’;也有人宣称:‘这个我既非有限也非无限,是健全的,死后非想非非想。’”
‘‘‘Rūpī attā hoti arogo paraṃ maraṇā nevasaññīnāsaññī’ti naṃ paññapenti ‘arūpī attā hoti…pe… rūpī ca arūpī ca attā hoti… nevarūpī nārūpī attā hoti… antavā attā hoti… anantavā attā hoti… antavā ca anantavā ca attā hoti… nevantavā nānantavā attā hoti arogo paraṃ maraṇā nevasaññīnāsaññī’ti naṃ paññapenti.
83“比丘们,这就是那些沙门和婆罗门,作为‘死后非想非非无论’者,以这八种依据宣称死后‘我’是非想非非想的。比丘们,任何沙门或婆罗门,只要是‘死后非想非非无论’者,主张死后‘我’是非想非非想的,他们全都是依据这八种情况,或其中的某一种。……想如实、正确地赞叹如来的人,才能这样说。”
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti, sabbe te imeheva aṭṭhahi vatthūhi…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
138断灭论
Ucchedavādo
84“比丘们,有一些沙门和婆罗门是‘断灭论’者,他们以七种依据,宣说存在着的有情的断灭、毁灭和消失。那么,这些受人尊重的沙门和婆罗门,是依凭什么、缘于什么,而成为‘断灭论’者,以七种依据宣说存在着的有情的断灭、毁灭和消失呢?”
‘‘Santi , bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi?
85“比丘们,在此,有一位沙门或婆罗门,持有这样的见解,这样的理论:‘贤者啊,当这个由四大种所成、父母所生的有色之我,在身体崩解时,就断灭、消失,死后不再存在。贤者啊,到了这个地步,这个我就被彻底、完全地断灭了。’就这样,有些人以这第一种方式,宣说存在着的有情的断灭、毁灭和消失。”
‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃvādī hoti evaṃdiṭṭhi – ‘yato kho, bho, ayaṃ attā rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
86“另外有人对他这样说:‘贤者啊,你说的那个我,确实是有的,我并不说它不存在。但是,贤者啊,到了这个地步,这个我还没有被彻底、完全地断灭。贤者啊,还有一个我,是神圣的、有色的,属于欲界,以段食为食。那个你不知道、也看不见。而我知道它、看见它。贤者啊,当那个我,在身体崩解时,断灭、消失,死后不再存在,到了这个地步,贤者啊,这个我才算是被彻底、完全地断灭。’就这样,另一些人以这第二种方式,宣说存在着的有情的断灭、毁灭和消失。”
‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā dibbo rūpī kāmāvacaro kabaḷīkārāhārabhakkho. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
87另有人这样驳斥他:‘贤者,那个你说的“我”,我并不说它不存在;但是,贤者,这个“我”还并没有因此就被彻底断除。贤者,还有一个“我”,是色界天身、心意所成、具备完整的四肢和感官、诸根不缺。这个“我”你不知道、看不到,但我知道、看到。贤者,当那个“我”在身体破裂后断灭、消失,死后就不再存在,到了这个地步,贤者,这个“我”才算是被彻底断除了。’就这样,他们基于一个有情的生命,而宣称其断灭、消失、不存在。
‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā dibbo rūpī manomayo sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
88另有人这样驳斥他:‘贤者,那个你说的“我”,我并不说它不存在;但是,贤者,这个“我”还并没有因此就被彻底断除。贤者,还有一个“我”,完全超越了一切色法概念,平息了种种对立的感觉,不再注意各种差别相,进入了“虚空是无边的”的空无边处定。这个“我”你不知道、看不到,但我知道、看到。贤者,当那个“我”在身体破裂后断灭、消失,死后就不再存在,到了这个地步,贤者,这个“我”才算是被彻底断除了。’就这样,他们基于一个有情的生命,而宣称其断灭、消失、不存在。
‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho , bho, añño attā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘‘ananto ākāso’’ti ākāsānañcāyatanūpago. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
89另有人这样驳斥他:‘贤者,那个你说的“我”,我并不说它不存在;但是,贤者,这个“我”还并没有因此就被彻底断除。贤者,还有一个“我”,完全超越了空无边处定,进入了“意识是无边的”的识无边处定。这个“我”你不知道、看不到,但我知道、看到。贤者,当那个“我”在身体破裂后断灭、消失,死后就不再存在,到了这个地步,贤者,这个“我”才算是被彻底断除了。’就这样,他们基于一个有情的生命,而宣称其断灭、消失、不存在。
‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘‘anantaṃ viññāṇa’’nti viññāṇañcāyatanūpago. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
90另有人这样驳斥他:‘贤者,那个你说的“我”,我并不说它不存在;但是,贤者,这个“我”还并没有因此就被彻底断除。贤者,还有一个“我”,完全超越了识无边处定,进入了“什么都没有”的无所有处定。这个“我”你不知道、看不到,但我知道、看到。贤者,当那个“我”在身体破裂后断灭、消失,死后就不再存在,到了这个地步,贤者,这个“我”才算是被彻底断除了。’就这样,他们基于一个有情的生命,而宣称其断灭、消失、不存在。
‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, so attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘‘natthi kiñcī’’ti ākiñcaññāyatanūpago. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho , bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
91另有人这样驳斥他:‘贤者,那个你说的“我”,我并不说它不存在;但是,贤者,这个“我”还并没有因此就被彻底断除。贤者,还有一个“我”,完全超越了无所有处定,进入了“这是寂静的,这是殊胜的”的非想非非想处定。这个“我”你不知道、看不到,但我知道、看到。贤者,当那个“我”在身体破裂后断灭、消失,死后就不再存在,到了这个地步,贤者,这个“我”才算是被彻底断除了。’就这样,他们基于一个有情的生命,而宣称其断灭、消失、不存在。
‘Tamañño evamāha – ‘‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti. Atthi kho, bho, añño attā sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma ‘‘santametaṃ paṇītameta’’nti nevasaññānāsaññāyatanūpago. Taṃ tvaṃ na jānāsi na passasi. Tamahaṃ jānāmi passāmi. So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati, na hoti paraṃ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā sammā samucchinno hotī’ti. Ittheke sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti.
92比丘们,以上这些就是那些沙门和婆罗门,基于一个有情的生命,而宣称其断灭、消失、不存在的七种情况。比丘们,任何持断灭论的沙门或婆罗门,只要他们是基于一个有情的生命,来宣称其断灭、消失、不存在,他们所用的依据,都不出这七种情况……对此,如来如果被如实地赞叹,那些赞叹者所说的,才会是正确的。
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti, sabbe te imeheva sattahi vatthūhi…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
148现法涅槃论
Diṭṭhadhammanibbānavādo
93“比丘们,有些沙门和婆罗门,是‘现法涅槃论’者。他们以五种理由,声称一个有意识的众生(在活着时)获得了最高的现法涅槃。那么,那些尊贵的沙门和婆罗门,是依据什么、基于什么,以五种理由,声称一个有意识的众生获得了最高的现法涅槃呢?”
‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi?
94“比丘们,在此,某位沙门或婆罗门持这样的见解、有这样的理论:‘朋友啊,当这个‘我’充分享有、完全具足五种感官欲乐并自娱时,那时,这个‘我’就获得了最高的现法涅槃。’就这样,有些人声称一个有意识的众生获得了最高的现法涅槃。
‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṃvādī hoti evaṃdiṭṭhi – ‘‘yato kho, bho, ayaṃ attā pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.
95“对此,另一个人这样反驳他:‘朋友啊,你说的那个‘我’是存在的,我不说他不存在;但是,朋友,仅凭这样,这个‘我’并没有获得最高的现法涅槃。为什么呢?朋友,因为欲乐是无常、是苦、是会变易的;由于它的变易和改变,忧愁、哀伤、痛苦、忧伤、绝望就会生起。朋友啊,当这个‘我’完全远离欲乐、远离不善之法,达到并安住于有寻、有伺,由远离而生的喜与乐的初禅时,只有到了这个程度,朋友,这个‘我’才获得了最高的现法涅槃。’就这样,有些人声称一个有意识的众生获得了最高的现法涅槃。
‘‘Tamañño evamāha –‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hoti. Taṃ kissa hetu? Kāmā hi, bho, aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā, tesaṃ vipariṇāmaññathābhāvā uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā. Yato kho , bho, ayaṃ attā vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.
96“对此,另一个人这样反驳他:‘朋友啊,你说的那个‘我’是存在的,我不说他不存在;但是,朋友,仅凭这样,这个‘我’并没有获得最高的现法涅槃。为什么呢?因为其中的寻和伺,这些就被认为是粗糙的。朋友啊,当这个‘我’平息了寻和伺,内心变得平静、心意专注于一处,达到并安住于无寻、无伺,由禅定而生的喜与乐的二禅时,只有到了这个程度,朋友,这个‘我’才获得了最高的现法涅槃。’就这样,有些人声称一个有意识的众生获得了最高的现法涅槃。
‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hoti. Taṃ kissa hetu? Yadeva tattha vitakkitaṃ vicāritaṃ, etenetaṃ oḷārikaṃ akkhāyati. Yato kho, bho, ayaṃ attā vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.
97“对此,另一个人这样反驳他:‘朋友啊,你说的那个‘我’是存在的,我不说他不存在;但是,朋友,仅凭这样,这个‘我’并没有获得最高的现法涅槃。为什么呢?因为其中因喜而生的心的雀跃,这些就被认为是粗糙的。朋友啊,当这个‘我’对喜也远离、安住于舍心,具备正念与正知,并亲身体验到圣弟子们所宣称的那种‘舍、念、住于快乐’的乐,达到并安住于三禅时,只有到了这个程度,朋友,这个‘我’才获得了最高的现法涅槃。’就这样,有些人声称一个有意识的众生获得了最高的现法涅槃。
‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hoti. Taṃ kissa hetu? Yadeva tattha pītigataṃ cetaso uppilāvitattaṃ, etenetaṃ oḷārikaṃ akkhāyati. Yato kho, bho, ayaṃ attā pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati, sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti ‘‘upekkhako satimā sukhavihārī’’ti, tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.
98“对此,另一个人这样反驳他:‘朋友啊,你说的那个‘我’是存在的,我不说他不存在;但是,朋友,仅凭这样,这个‘我’并没有获得最高的现法涅槃。为什么呢?因为其中对‘乐’这一概念的心的关注,这被认为是粗糙的。朋友啊,当这个‘我’舍弃了乐、舍弃了苦,并在之前就灭除了喜悦和忧伤,达到并安住于不苦不乐、舍念清净的四禅时,只有到了这个程度,朋友,这个‘我’才获得了最高的现法涅槃。’就这样,有些人声称一个有意识的众生获得了最高的现法涅槃。
‘‘Tamañño evamāha – ‘atthi kho, bho, eso attā, yaṃ tvaṃ vadesi, neso natthīti vadāmi; no ca kho, bho, ayaṃ attā ettāvatā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hoti. Taṃ kissa hetu? Yadeva tattha sukhamiti cetaso ābhogo, etenetaṃ oḷārikaṃ akkhāyati. Yato kho, bho, ayaṃ attā sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, ettāvatā kho, bho, ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī’ti. Ittheke sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti.
99“比丘们,那些主张‘如实现证涅槃’的沙门和婆罗门,正是基于这五种事由,来宣称在世的有情已获得最上等的现世涅槃。比丘们,凡是主张如实现证涅槃的沙门或婆罗门,不管是谁,宣称在世的有情已获得最上等现世涅槃,他们所依据的,都不出这五种事由……只有依据这些,才谈得上如实地正确地赞叹如来的功德。”
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti, sabbe te imeheva pañcahi vatthūhi…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
100“比丘们,那些思辨未来、持未来之见、围绕着未来而宣说种种立场与信解的沙门和婆罗门,正是基于这四十四种事由。比丘们,凡是思辨未来、持未来之见、围绕着未来而宣说种种立场与信解的沙门或婆罗门,不管是谁,他们所依据的,都不出这四十四种事由……只有依据这些,才谈得上如实地正确地赞叹如来的功德。”
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva catucattārīsāya vatthūhi…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
101“比丘们,那些思辨过去、也思辨未来,既持过去之见也持未来之见,针对过去与未来而宣说种种立场与信解的沙门和婆罗门,正是基于这六十二种事由。”
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi.
102“比丘们,凡是那些思辨过去、或思辨未来、或同时思辨过去和未来的沙门或婆罗门,他们持有关于过去、未来的种种见解,并针对过去与未来宣说种种立场与信解,他们所依据的,都不出这六十二种事由,或者只是其中的某一种。除此之外,再没有别的来源了。”
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā vā aparantakappikā vā pubbantāparantakappikā vā pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.
103“比丘们,对此,如来完全了知:‘这些见解的立足点,这样被执取、这样被牢牢抓持,就会导向这样的生命去向、招来这样的未来。’如来既了知这些,又了知比这些更超越的,但他却不对这种了知产生执取。正因为他毫不执取,才亲身证知了那彻底的寂灭。如实了知感受的集起、消逝、乐味、过患以及从中出离之后,比丘们,如来便因无所执取而获得了解脱。”
‘‘Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
104“比丘们,正是这些深奥、难见、难懂、寂静、微妙、超越逻辑思辨的领域、精细而需智者亲身体证的‘法’,如来已通过自己的殊胜智慧亲证、现证之后,才开示出来。只有依据这些,才谈得上如实地正确地赞叹如来的功德。”
‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
161颤动和挣扎品
Paritassitavipphanditavāro
105比丘们,其中那些持‘恒常论’的沙门和婆罗门,依四个理由安立‘我与世间是恒常的’——这也是那些可敬的沙门和婆罗门,在不知道、没看见的情况下,纯属感受,被渴爱驱使,在其中躁动挣扎的表现罢了。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi , tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
106比丘们,其中那些持‘部分恒常、部分不恒常论’的沙门和婆罗门,依四个理由安立‘我与世间部分是恒常的、部分是不恒常的’——这也是那些可敬的沙门和婆罗门,在不知道、没看见的情况下,纯属感受,被渴爱驱使,在其中躁动挣扎的表现罢了。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
107比丘们,其中那些持‘有边无边论’的沙门和婆罗门,依四个理由安立‘世间是有边无边的’——这也是那些可敬的沙门和婆罗门,在不知道、没看见的情况下,纯属感受,被渴爱驱使,在其中躁动挣扎的表现罢了。
‘‘Tatra , bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
108比丘们,其中那些持‘不死矫乱论’的沙门和婆罗门,当被问到这样那样的问题时,便依四个理由陷入言语的混乱,作出不死的矫乱答——这也是那些可敬的沙门和婆罗门,在不知道、没看见的情况下,纯属感受,被渴爱驱使,在其中躁动挣扎的表现罢了。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
109比丘们,其中那些持‘无因生论’的沙门和婆罗门,依两个理由安立‘我与世间是无因而生的’——这也是那些可敬的沙门和婆罗门,在不知道、没看见的情况下,纯属感受,被渴爱驱使,在其中躁动挣扎的表现罢了。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
110比丘们,其中那些推想过去、持过去见,围绕过去以十八个理由宣说种种见解的沙门和婆罗门——这也是那些可敬的沙门和婆罗门,在不知道、没看见的情况下,纯属感受,被渴爱驱使,在其中躁动挣扎的表现罢了。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
111比丘们,那些主张死后有想论的沙门和婆罗门,以十六种依据宣称死后之我是有想的,这些尊敬的沙门和婆罗门所说的,也统统是因为无知无见、只是感受作用、受渴爱所驱而悸动挣扎。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
112比丘们,那些主张死后无想论的沙门和婆罗门,以八种依据宣称死后之我是无想的,这些尊敬的沙门和婆罗门所说的,也统统是因为无知无见、只是感受作用、受渴爱所驱而悸动挣扎。
‘‘Tatra , bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
113比丘们,那些主张死后非有想非无想论的沙门和婆罗门,以八种依据宣称死后之我是非有想非无想的,这些尊敬的沙门和婆罗门所说的,也统统是因为无知无见、只是感受作用、受渴爱所驱而悸动挣扎。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
114比丘们,那些主张断灭论的沙门和婆罗门,以七种依据宣称存在众生的断灭、坏灭、消亡,这些尊敬的沙门和婆罗门所说的,也统统是因为无知无见、只是感受作用、受渴爱所驱而悸动挣扎。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
115比丘们,那些主张现法涅槃论的沙门和婆罗门,以五种依据宣称存在众生在现法中的最高涅槃,这些尊敬的沙门和婆罗门所说的,也统统是因为无知无见、只是感受作用、受渴爱所驱而悸动挣扎。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
116比丘们,那些推究未来的沙门和婆罗门,持未来的随见,以四十四种依据,针对未来宣说种种不同的见解,这些尊敬的沙门和婆罗门所说的,也统统是因为无知无见、只是感受作用、受渴爱所驱而悸动挣扎。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
117比丘们,那些讨论前际、后际、前际后际的沙门婆罗门,他们持前际后际的见解,以六十二种依据宣称各种关于前际后际的主张。那些尊者沙门婆罗门所体验到的,只是在不了解、没看清的情况下,陷入渴爱而战栗挣扎的表现罢了。
‘‘Tatra , bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, tadapi tesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ ajānataṃ apassataṃ vedayitaṃ taṇhāgatānaṃ paritassitavipphanditameva.
175触缘品
Phassapaccayāvāro
118比丘们,那些持常见、主张自我与世界是常住的沙门婆罗门,他们以四种依据来建立这种观点,那也是以触为缘。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
119比丘们,那些持部分常住、部分无常见的沙门婆罗门,主张自我与世界有一部分常住、有一部分无常,他们以四种依据来建立这种观点,那也是以触为缘。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
120比丘们,那些持有限无限见的沙门婆罗门,主张世界是有限或无限的,他们以四种依据来建立这种观点,那也是以触为缘。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
121比丘们,那些持诡辩论的沙门婆罗门,每当被问到问题时,就以模棱两可、闪烁其词的方式来应付,他们以四种依据陷入这种诡辩,那也是以触为缘。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
122比丘们,那些持无因生见的沙门婆罗门,主张自我与世界是无因而生的,他们以两种依据来建立这种观点,那也是以触为缘。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
123比丘们,那些思考前际、持前际见的沙门与婆罗门,以十八种论式宣说关于过去的种种偏执见解,那也是以触为缘。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
124比丘们,那些思考死后、持死后有想论的沙门与婆罗门,以十六种论式安立死后的有想之我,那也是以触为缘。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
125比丘们,那些思考死后、持死后无想论的沙门与婆罗门,以八种论式安立死后的无想之我,那也是以触为缘。
‘‘Tatra , bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
126比丘们,那些思考死后、持死后非想非非想论的沙门与婆罗门,以八种论式安立死后的非想非非想之我,那也是以触为缘。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
127比丘们,那些持断灭论的沙门与婆罗门,以七种论式安立活生生众生的断灭、破坏、虚无,那也是以触为缘。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
128比丘们,那些持现法涅槃论的沙门与婆罗门,以五种论式安立活生生众生的最上现法涅槃,那也是以触为缘。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
129比丘们,这其中,那些思考未来、主张关于未来的见解、基于未来而说出种种不同宗义论说的沙门婆罗门,他们所依据的四十四个理由,那也是以触为缘。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
130比丘们,这其中,那些思考过去、思考未来、思考过去与未来、主张关于过去和未来见解、基于过去和未来而说出种种不同宗义论说的沙门婆罗门,他们所依据的六十二个理由,那也是以触为缘。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, tadapi phassapaccayā.
189无此处品
Netaṃ ṭhānaṃ vijjativāro
131比丘们,这其中,那些常恒论者,基于四个理由来安立'我'与'世间'是常恒的沙门婆罗门,他们要是不经由触而有所感受——这是绝对不可能的,绝没有这回事。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
132比丘们,这其中,那些部分常恒、部分非常恒论者,基于四个理由来安立'我'与'世间'是部分常恒、部分非常恒的沙门婆罗门,他们要是不经由触而有所感受——这是绝对不可能的,绝没有这回事。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekacca asassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
133比丘们,这其中,那些有边无边论者,基于四个理由来安立世间是有边无边的沙门婆罗门,他们要是不经由触而有所感受——这是绝对不可能的,绝没有这回事。
‘‘Tatra , bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
134比丘们,这其中,那些不死矫乱论者,每当在此处或彼处被问及问题时,便陷入言语矫乱、堕入不死矫乱的沙门婆罗门,他们所依据的四个理由,他们要是不经由触而有所感受——这是绝对不可能的,绝没有这回事。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
135比丘们,那些主张‘我与世间是无因自生’的无因生论沙门、婆罗门,根据两种依据宣称无因而生的自我与世间,他们想要离开触去感受,那是不可能的。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
136比丘们,那些执取过去、持过去见、对过去发表种种臆测之见的沙门、婆罗门,根据十八种依据加以宣说,他们想要离开触去感受,那是不可能的。
‘‘Tatra , bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
137比丘们,那些死后有想论的后际论沙门、婆罗门,根据十六种依据宣称死后的自我是有想的,他们想要离开触去感受,那是不可能的。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā uddhamāghātanaṃ saññiṃ attānaṃ paññapenti soḷasahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
138比丘们,那些死后无想论的后际论沙门、婆罗门,根据八种依据宣称死后的自我是无想的,他们想要离开触去感受,那是不可能的。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā, uddhamāghātanaṃ asaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
139比丘们,那些死后非想非非想论的后际论沙门、婆罗门,根据八种依据宣称死后的自我是非想非非想的,他们想要离开触去感受,那是不可能的。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghātanaṃ nevasaññīnāsaññiṃ attānaṃ paññapenti aṭṭhahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
140比丘们,那些宣称有情的断灭、消失、坏灭的断灭论沙门、婆罗门,根据七种依据加以宣说,他们想要离开触去感受,那是不可能的。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato sattassa ucchedaṃ vināsaṃ vibhavaṃ paññapenti sattahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
141比丘们,就在那里,那些主张现法涅槃的沙门和婆罗门,以五种依据,为活生生的众生的安立最上现法涅槃,他们离开了触还能去感受——这种事根本不可能。
‘‘Tatra , bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ paññapenti pañcahi vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
142比丘们,就在那里,那些随观未来、持未来见、以四十四种依据宣说种种未来胜解论门的沙门和婆罗门,他们离开了触还能去感受——这种事根本不可能。
‘‘Tatra , bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā aparantānudiṭṭhino aparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti catucattārīsāya vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
143比丘们,就在那里,那些随观过去、随观未来、随观过去未来、持过去未来见、以六十二种依据宣说种种过去未来胜解论门的沙门和婆罗门,他们离开了触还能去感受——这种事根本不可能。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, te vata aññatra phassā paṭisaṃvedissantīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati.
203见处执取轮转论
Diṭṭhigatikādhiṭṭhānavaṭṭakathā
144比丘们,就在那里,那些持常住论的沙门和婆罗门,以四种依据安立我与世间为常;那些持部分常住、部分非常住论的沙门和婆罗门……那些持有边无边论的沙门和婆罗门……那些持诡辩论的沙门和婆罗门……那些持无因生论的沙门和婆罗门……那些随观过去的沙门和婆罗门……那些死后有想论的沙门和婆罗门……那些死后无想论的沙门和婆罗门……那些死后非有想非无想论的沙门和婆罗门……那些持断灭论的沙门和婆罗门……那些持现法涅槃论的沙门和婆罗门……那些随观未来的沙门和婆罗门……那些随观过去、随观未来、随观过去未来、持过去未来见、以六十二种依据宣说种种过去未来胜解论门的沙门和婆罗门,这一切人,都是通过六触处反复接触而感受;以他们的受为缘而有渴爱,以渴爱为缘而有取,以取为缘而有有,以有为缘而有生,以生为缘,老、死、愁、悲、苦、忧、恼便生起。
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi, yepi te samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā…pe… yepi te samaṇabrāhmaṇā antānantikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā saññīvādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā asaññīvādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghātanikā nevasaññīnāsaññīvādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā… yepi te samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā… yepi te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi, sabbe te chahi phassāyatanehi phussa phussa paṭisaṃvedenti tesaṃ vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
205反轮转论等
Vivaṭṭakathādi
145比丘们,当一位比丘如实地了知六触处的集起、灭去、乐味、过患和出离,他就比所有这些都更殊胜地了知。
‘‘Yato kho, bhikkhave, bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānāti, ayaṃ imehi sabbeheva uttaritaraṃ pajānāti.
146比丘们,任何沙门或婆罗门,无论是随观过去的,或是随观未来的,或是随观过去未来的,或是持过去未来见的,宣说种种关于过去未来的胜解论门,他们全都被这六十二种依据之网所困住,就在这里沉浮,无论怎样冒出来,都是被困在这范围之内;他们被涵盖其中,就像网中的鱼一样,无论怎样冒出来,都是被困在网里。
‘‘Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā vā aparantakappikā vā pubbantāparantakappikā vā pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva dvāsaṭṭhiyā vatthūhi antojālīkatā, ettha sitāva ummujjamānā ummujjanti, ettha pariyāpannā antojālīkatāva ummujjamānā ummujjanti.
208「比丘们,这就好比一个熟练的渔夫或是渔夫的徒弟,用一张细目的渔网覆盖在一个小池塘上。他心里会想:'凡是在这个池塘里粗大的水生物,全都已经被网罩住了。它们就在这网里,无论怎么冒上来挣扎,都困在网中;它们被笼罩着,无论怎么冒上来,都脱不出这张网。'同样地,比丘们,但凡那些沙门或婆罗门,无论是推究过去、推究未来,还是同时推究过去和未来,持着关于过去和未来的见解,针对过去未来作出种种臆测之说,他们全都被这六十二种依处所罩住,就在这里面,不论怎么冒上来挣扎,都困在这里;不论怎么冒上来,都被网在其中,脱不出来。」
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, dakkho kevaṭṭo vā kevaṭṭantevāsī vā sukhumacchikena jālena parittaṃ udakadahaṃ otthareyya. Tassa evamassa – ‘ye kho keci imasmiṃ udakadahe oḷārikā pāṇā, sabbe te antojālīkatā. Ettha sitāva ummujjamānā ummujjanti; ettha pariyāpannā antojālīkatāva ummujjamānā ummujjantī’ti; evameva kho, bhikkhave, ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā vā aparantakappikā vā pubbantāparantakappikā vā pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva dvāsaṭṭhiyā vatthūhi antojālīkatā ettha sitāva ummujjamānā ummujjanti, ettha pariyāpannā antojālīkatāva ummujjamānā ummujjanti.
147「比丘们,如来已经切断了再生之因的牵引。只要如来的身体还存在,只要身体还维持着,天和人就能看见他。一旦身体坏死、寿命穷尽之后,天和人就再也看不见他了。」
‘‘Ucchinnabhavanettiko, bhikkhave, tathāgatassa kāyo tiṭṭhati. Yāvassa kāyo ṭhassati, tāva naṃ dakkhanti devamanussā. Kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā na naṃ dakkhanti devamanussā.
210「比丘们,这就好像一串芒果,如果它的梗被切断了,所有挂在梗上的芒果,全都跟着一起断下来。同样地,比丘们,如来已经切断了再生之因的牵引。只要他的身体还存在,只要身体还维持着,天和人就能看见他;一旦身体坏死、寿命穷尽之后,天和人就再也看不见他了。」
‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ambapiṇḍiyā vaṇṭacchinnāya yāni kānici ambāni vaṇṭapaṭibandhāni , sabbāni tāni tadanvayāni bhavanti; evameva kho, bhikkhave, ucchinnabhavanettiko tathāgatassa kāyo tiṭṭhati, yāvassa kāyo ṭhassati, tāva naṃ dakkhanti devamanussā, kāyassa bhedā uddhaṃ jīvitapariyādānā na naṃ dakkhanti devamanussā’’ti.
148听了这话,尊者阿难对世尊说:「太稀有了,世尊!太不可思议了,世尊!这个法门叫什么名字呢?」「那么,阿难,你要记住这个法门,可以称它为'义网',可以称它为'法网',可以称它为'梵网',可以称它为'见网',也可以称它为'无上的战场胜利'。」这是世尊所说的。
Evaṃ vutte āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante, ko nāmo ayaṃ, bhante, dhammapariyāyo’’ti? ‘‘Tasmātiha tvaṃ, ānanda, imaṃ dhammapariyāyaṃ atthajālantipi naṃ dhārehi, dhammajālantipi naṃ dhārehi, brahmajālantipi naṃ dhārehi, diṭṭhijālantipi naṃ dhārehi, anuttaro saṅgāmavijayotipi naṃ dhārehī’’ti. Idamavoca bhagavā.
149那些比丘们满心欢喜,对世尊的教说感到随喜赞叹。而且,在这样宣说这段教授的时候,一万个世界都震动了。」
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne dasasahassī lokadhātu akampitthāti.
213梵网经完 第一
Brahmajālasuttaṃ niṭṭhitaṃ paṭhamaṃ.